Leesgroep met boekbesprekingen

Boekbesprekingen, leesclubs, leeskringen en leesgroepen

Liliane Wouters: Vlaams landschap met nonnen (boekbespreking nov 2010)

Posted on | February 27, 2011 | No Comments

Biografie/bibliografie

Liliane Wouters is geboren in 1930 in Elsene, waar ze nog altijd woont. Ze studeerde aan de normaalschool in Gijzegem (bij Aalst) en stond van 1949 tot 1980 voor de klas. Ze heeft een tiental dichtbundels, toneelstukken, vertalingen van Nederlandse en Vlaamse dichters in het Frans en verschillende bloemlezingen van Franstalige dichters op haar naam staan, zoals de belangrijke vierdelige ‘La poésie francophone de Belgique’ dat ze samen met Alain Bosquet samenstelde.

Liliane Wouters is lid van de ‘Académie Royale de Langue et de Littérature françaises de Belgique’, de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde’en van de ‘Académie européenne de poésie’.

In Vlaanderen werd zij vooral bekend door haar vertaalwerk van Vlaamse poëzie o.a. “Guido Gezelle”. In 1964 schreef zij haar eerste toneelstuk (uiteraard in het Frans) en na enkele andere verscheen in 1983 “La salle des profs” dat hetzelfde jaar nog in Bergen in première ging. In 1984 werd het in een vertaling van Alice Toen onder de titel “Met ezelsoren” gecreëerd door het Brialmont Theater in Gent en Brugge. Dat jaar ook werd het stuk in dezelfde vertaling onder de titel “De leraarskamer” hernomen door het Westvlaams Theater Antigone te Kortrijk. Na de Brusselse première was de kritiek in de Franstalige pers zeer lovend over dit stuk.

Laatste nieuwtjes:
Sinds 2007 lid van het Brussels stadsdichterscollectief (samen met oa David Van Reybrouck).

In oktober jl. was zij samen met Stefaan Brys te gast in Passa Porta. Chris Lomme las er voor uit ‘Vlaams landschap met nonnen’.

Personages (belangrijkste)

Liliane, Isabelle en Julie.
Pauline
De nonnen: o.a. zuster Clementine, zuster Laetitia,
De juffrouwen: o.a. juffrouw Bolet, juffrouw Eloïse, juffrouw Agatha

(zie p. 183: “Ik zie ze vandaag nog voor me…”

Recensie:

maandag 21 juni 2010 om 19u09
Liliane Wouters – Vlaams landschap met nonnen
Vlaams landschap met nonnen heeft een titel die je meteen doet denken aan traditionele katholieke romans uit preconciliaire tijden. Laat u niet misleiden: dit zijn de memoires van een van de grandes dames van de Franse literatuur in België.
Liliane Wouters heeft een onvervalste Vlaamse naam maar schrijft in het Frans. Na dichtbundels en theaterwerk waagt ze zich nu aan een prozaboek, en ze doet dat met verve. De vandaag 80-jarige Wouters blikt terug op de jaren die ze van 1944 tot 1949 doorbracht in een klooster in het Vlaamse dorpje Gijzegem.

‘Mijn beginperiode in het internaat viel samen met de terugkeer van de vrijheid. Die van het land althans. Ik wist toen nog niet dat mijn eigen vrijheid erg beknot zou worden.’ In deze zinnen uit de aanvang van het boek wordt meteen duidelijk hoe ze te werk gaat. Er zijn het internaat en de wereld daarbuiten, er is toen en nu. Die dubbele spanningsboog loopt door tot het einde van het boek.

Haar herinneringen aan een periode van meer dan 60 jaar geleden zijn opmerkelijk helder. De proustiaanse associatie van het internaat met de geur ‘van bleekwater, appels, boenwas en wierook’ overleefde moeiteloos de tijd.

Ook ‘het geritsel van het textiel’ in de slaapzaal en de tikkende kralen van de nonnen komen weer tot leven onder Wouters’ pen, die naarmate de bladzijden vorderen steeds meer schik lijkt te hebben in het beschrijven van lang vervlogen tijden.

Een van de charmes van dit boek is dat Wouters haar sobere precisie met een licht humoristische toets kleurt. Als ze vertelt hoe ze in de slaapzaal onder de dekens probeerde te lezen, wat ten strengste verboden was, blijft ze niet te lang bij dat verbod staan, maar beschrijft ze fijntjes hoe moeilijk het was om zo te lezen ‘omdat je voortdurend als een walvis aan de oppervlakte moest komen om wat lucht te krijgen’.

Het moet in Gijzegem een kleurrijk zootje geweest zijn: een non die tijdens de pianoles haar glazen oog oppoetste, en een andere die bij het declameren van gedichten klepperde als een ooievaar omdat haar gebit niet goed vastzat. Wouters weet dergelijke burleske details te vermengen met de ontwikkeling van het jonge meisje dat ze was.

Zo beschrijft ze dat ze het moeilijk had ‘met de tegennatuurlijke onzuiverheid’ omdat niemand er haar uitleg over had kunnen geven. Zelf voelde ze zich meer tot vrouwen aangetrokken (wat verklaart waarom haar boek al op homosites wordt gesignaleerd), maar ‘het opstijgen der sappen’ zorgt voor niet veel meer dan wat zoete verwarring. ‘Wat mij betreft moet het klooster beslist een sussende invloed hebben gehad, alsof ze bij het ontbijt een kalmeermiddel in onze koffie met melk deden’, noteert ze alweer puntig.

Wouters ergert zich aan de verplichte zwarte kleren (‘we waren stellig tot rouwen veroordeeld’) en de oogkleppen die sommige nonnen droegen, maar serveert zeker geen afrekening met het katholieke milieu. Integendeel, dit zijn positieve, rancuneloze memoires – al plaatst Wouters uiteraard enkele kanttekeningen.

Is die katholieke opvoeding voor haar al een zegen geweest, ze is niet te beroerd om toe te geven dat ze de persoonlijkheid van een goede vriendin heeft gekraakt. Regelmatig verveelde ze zich tijdens lege uren op het internaat, en het is daar dat haar verbeelding aan het werk moest en de schrijfster werd geboren.

Wouters houdt in haar boek een opmerkelijk pleidooi voor verveling en stelt dat onze kinderen te veel van de ene turnles naar de andere volleybalclub gereden worden opdat ze zich maar niet zouden vervelen.

De schrijfster is de nonnen niet alleen dankbaar voor die momenten van ledigheid, maar ook heel erkentelijk dat ze haar Nederlands hebben geleerd. Heel wat Vlaamse dichters, die zij later zou vertalen, mogen die nonnen al even dankbaar zijn, vervolgt ze gevat. In Gijzegem werden de twee landstalen gekoesterd en droeg men de Belgische solidariteit hoog in het vaandel.

In tijden waarin het merk België en de katholieke kerk het hard te verduren krijgen, gaat Wouters met dit boek op tedere wijze in tegen de zeden van haar tijd. Vlaams landschap met nonnen is in die zin wellicht het meest verrassende boek dat onlangs van de persen rolde.
Liliane Wouters (1930) is dichter en dramaturg.

Stelde poëziebloemlezingen samen.

Stond haar hele leven in het onderwijs.

Won talrijke literaire prijzen, waaronder de Prix Goncourt voor poëzie in 2000.

Bart Van Loo

Sint-Vincentius a Paulo in Gijzegem

Pachthofstraat 3
9308 Gijzegem

http://www.svi-gijzegem.be/

studie: “Van Spinhuis tot Hogeschool, 120 jaar Normaalschool Gijzegem”,
Oscar Van Damme, 2002.

Zie ook http://www.nieuwsbronnen.com/tenbunderen/stichtingen.html

Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

  • Dit is de blog van Ann Vandamme

    Licentiaat geschiedenis- Begeleider leesgroepen- Boekenliefhebber- Kunstliefhebber Werkt in de Openbare Bibliotheek van Pepingen
  • Archives

  • Tags

  • Laatste commentaren

  • 2 visitors online now
    1 guests, 1 bots, 0 members
    Max visitors today: 9 at 09:18 am UTC
    This month: 21 at 10-07-2014 08:39 pm UTC
    This year: 21 at 10-07-2014 08:39 pm UTC
    All time: 2514 at 03-27-2002 05:19 am UTC