K.Schippers en B.Dewulf in Passa Porta (11 oktober 2012)

Op uitnodiging van Passa Porta, het Rits en de VUB verblijft K. Schippers 2 maanden in residentie in Brussel. Samen met Bernard Dewulf werd hij op 11 oktober in de boekhandel door Anna Luyten geïnterviewd: de Nederlander nav zijn laatste roman ‘Op de foto’, de Belg nav zijn laatste bundel beschouwende teksten ‘Verstrooiingen’, en samen omwille van hun gemeenschappelijke voorliefde voor het aandachtig bekijken van de dingen. Op die manier maken ze van dagelijkse dingen kunst. Tegelijkertijd halen ze in hun kunstbeschouwingen ‘echte’ kunstwerken van hun pied de stalle en integreren die in het dagelijks leven.

Ze hebben veel met elkaar gemeen. Heel veel. Dewulf citeert eensgezind Schippers in zijn tekst ‘De wijdere blik’ : “Voor mij is schrijven over beeldende kunst niet anders dan het verslaan van een brand. Ik denk dat je over kunst net zo moet schrijven als over alles, over een kopje dat op tafel staat (Verstrooiingen, pp.15-30).” Ze houden beiden van toevalligheden en van de allergewoonste dingen. Ze verwijzen naar Valéry: “Het eenvoudigste is het moeilijkst te begrijpen.” Schippers declameert zijn beroemd ‘liefdesgedicht’: “Je hebt de dingen niet nodig/ om te kunnen zien // De dingen hebben jou nodig/ om gezien te kunnen worden.’ Schippers zegt: “Ik dicht dingen menselijke eigenschappen toe.” Dewulf zegt: “Ik wil de dingen laten ademen”.

Maar, zoals gezegd, ze schrijven ook veel over kunst: Schippers vooral over film en fotografie, Dewulf ook vaak over schilderijen (in Verstrooiingen mijmert hij bij voorbeeld over Karel Dierickx, Philippe Vandenberg, Lucian Freud, … niet bepaald evidente schilders om ‘luchtig’ over te schrijven. Zo luchtig als hij zich voordoet is hij nu weer ook niet…nvdr) Toch gebruikt Dewulf niet graag het woord ‘kunst’. Wel houdt hij van ‘schilderij’, ‘tekening’, collage’… Die woorden kan hij gebruiken. Zoals lepel, mes en vork (Verstrooiingen p. 8) Want wat is ‘kunst’? Die vraag hield ook Schippers bezig. Tot hij in 1958-1959 het werk van Duchamp leerde kennen op de DADA-tentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam. Toen is er een deur voor hem opengegaan die nooit meer dichtging. Dat zoiets kon! Dat alles, van een fietswiel tot en met een urinoir, kunst kon zijn!

Ze schrijven dus over kunst, maar ze doen dat niet als een kunsthistoricus. Ze bedrijven literatuur. En zo worden Dewulfs beschouwingen ook in de kunstwereld geklasseerd, als ‘slechts’ literatuur (cfr. Verstrooiingen p15 ) Dewulf beschrijft wat hij zag, waaraan hij dacht bij het kijken naar het kunstwerk, en waaraan hij denkt tijdens het schrijven. Hij beschrijft de werken inderdaad achteraf, zonder enige notitie tijdens het kijken te nemen. Zijn blik op iets ontstaat tijdens het schrijven erover. Zijn woorden kneden het kijken. Taal is heel belangrijk. Hij heeft het ook niet zo voor het hoogdravende en badinerende van sommige kunstcritici. Hij heeft het net zo min voor mensen die misprijzend doen over kunst.

Schippers neemt wel degelijk notities. Overal heeft hij zijn notitieboekje bij. Ook nu, tijdens het interview. Onbeschroomd leest hij enkele zaken voor die hij tijdens zijn verblijf in Brussel genoteerd heeft, zoals die vrouw in de Cirio die haar glas bier fotografeert, en nadien ook de menukaart. Waarschijnlijk kan hij dit feit ooit nog eens in een verhaal verwerken, zegt Schippers. Als hij het niet opschrijf, is hij het zo weer vergeten. Of Dewulf dan niet bang is om te vergeten? Nochtans blonk zijn bundel ‘Kleine dagen’ (bekroond met de Libris Literatuur Prijs 2010) uit in het observeren van zaken die anders in het vergeetboekje terecht zouden komen. “Ach”, antwoordt Dewulf hier ludiek op: “Ik vrees dat ik veel lieg in mijn boeken. Trouwens, het formuleren van iets is op zich al liegen. Vaak vraag ik me af wat ik nu eigenlijk in mijn teksten bewaar. Heb ik bewaard wat er was? Of heb ik iets bewaard van een verleden dat ik zelf gecreëerd heb?”

Daarbij houden Dewulf en Schippers teveel van toevalligheden en spelen die graag in hun teksten uit, iets wat kunsthistorici niet doen. Kunsthistorici spelen niet. Schippers vertelt over zijn bezoek aan het Magritte Museum in Jette: het huis waar Magritte ooit woonde, en waar je de schouw in de salon meteen herkent uit zijn schilderij ‘ De doorboorde tijd’. Het is dezelfde schouw waaruit er een stoomlocomotief komt aangeraasd. Een prachtige associatie en gedachtewending.

Schippers herinnert zich hoe hij met zijn vrouw op Schiphol stond. Hij zag er de stroom toeristen en lette op de vele foto’s die genomen werden. Stel je nu eens voor, dacht hij, dat de toevallige voorbijganger aan wie je vraagt om een foto van je te nemen, nadien een beroemd fotograaf blijkt te zijn. Die gedachte vormde de aanleiding voor zijn laatste roman ‘Op de foto’. Schippers kent trouwens zelf ook wat van fotografie. Eén van zijn dochters is kunstfotograaf.

Na het interview was er geen vragenronde voorzien. Waarom ook? Schippers omschrijft zijn werk als een zoektocht, niet als een vindplaats. Dewulf ziet het gelijkaardig: “De vragen zijn het mooist, niet de antwoorden.”

Zelf vind ik de wijze waarop die vragen door hen verwoord worden het mooist. Dank u, Schippers en Dewulf. De vragen die Anna Luyten stelde, en de manier waarop beide schrijvers over die vragen haardop nadachten, leverden een uitermate boeiend gesprek op.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in literatuur met de tags , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *