Frank Albers: Caravantis

caravantisEen satirische toekomstroman.
Zojuist schreef Michel Houellebecq een satirisch boek over de nabije toekomst, 2022, waarin Frankrijk geïslamiseerd wordt. Op de dag dat dit werk ‘Soumission’ verschijnt, zijn er de jihadistische terreuraanslagen in Parijs. Houellebecq moet zich veiligheidshalve wat afzijdig houden.

Enkele maanden geleden verscheen in Vlaanderen de roman ‘Caravantis’ van de filosoof Frank Albers. Caravantis is de naam van een jonge republiek aan de kust van West-Europa met Belmont als hoofdstad. De lezer kan daarbij aan een afgesplitst Vlaanderen denken in een niet zo verre toekomst.

“De onafhankelijkheid ontketende een levenslust en een energie die het land niet eerder had gekend. Het was alsof alle mensen lichter wogen, … Ja, het leek niet onmogelijk dat al wie net voor de Onafhankelijkheid zelfmoord had gepleegd nu in zijn graf lag te vloeken, zo bedwelmend, zo overrompelend en zo weldadig was de golf van opluchting en levensvreugde die door het pas bevrijde volk sloeg. Iedereen leek een beetje onsterfelijk.” (p.83)

Het boek kreeg nauwelijks aandacht.

Caravantis

10 jaar na die onafhankelijkheid wordt de Amerikaanse journalist Jakob Jarvik door het IASCO, the independent academy for scientific and cultural outreach in Caravantis ontvangen. Jaartallen worden nergens gegeven, maar het zal ook wel niet in de heel verre toekomst liggen. In die 10 jaar is er wel van alles gebeurd: droogte, mislukte oogsten, vervallen stadions, kathedralen en musea. Maar niet getreurd. Dankzij het verdwijnen van enige ideologie, zijn de mensen gelukkig en voelen ze zich veilig. Maar natuurlijk weet je dat heel dat land eigenlijk een FIASCO is. Het land is grijs en dor, elke kleur is verdwenen, er gaapt een zwarte afgrond. In die zin is het omslagbeeld van Koen Van den Broek goed gekozen.

Het verhaal van Caravantis doet me een beetje denken aan ‘1984’ van George Orwell, de niet zo verre toekomstroman geschreven in 1948 en zijn toenmalige politieke doembeelden. Een roman met visie over mensen zonder visie.

Een mozaïek van personages

Via een mozaïek van personages met elk hun eigen verhaal binnen het grote verhaal ‘Caravantis’ wordt een beeld geschetst van het leven in die stad. Heel cynisch vond ik de verbale diarree van de reisleidster die een bus toeristen de nodige commentaren voorziet.

(p.163) …enfin lang verhaal kort verhaal toen Caravantis een onafhankelijke republiek werd hebben wij besloten om aan dat gesukkel met die verschillende culturen een einde te maken en alle vreemdelingen in de mate van het mogelijke terug te sturen of in ieder geval over de grens te zetten en voor u nu gaat roepen dat wij allemaal dikke racisten zijn moet ik u zeggen dat wij met die maatregel helemaal geen racistische bedoelingen hadden maar dat het volgens ons een bewijs was van nederigheid van culturele nederigheid om te kunnen toegeven dat het hele project van integratie jammer genoeg misschien op een totale mislukking is uitgedraaid en dat het eigenlijk een soort waanbeeld was van filosofen en intellectuelen die in hun eigen wereldje leven ver van de dagelijkse miserie van de mensen …”

En dan is er nog het wonderkind Benjamin Faust die voor het vervelende probleem van de meertaligheid een oplossing gevonden heeft. Zijn beschrijving van een bibliotheek kan ik je echt niet onthouden. Ik ben alvast blij dat er in deze toekomstparabel nog steeds bibliotheken bestaan!

(p.115) Een bibliotheek is een opvangtehuis voor nitwits. Een bibliotheek is een reservaat met uitzicht op fata morgana’s van inzicht en geluk. Niemand komt beter uit een bibliotheek dan hij erin gaat. Een bibliotheek is bovendien een bolwerk van onzin, leugens, vergissingen, waanwijsheid, bijgeloof. Toch, of juist daarom, heb ik er met veel plezier mijn tienerjaren doorgebracht. In de bibliotheek voelde ik mij God. Verrukkelijk was het om al die mensen te zien zitten, gebogen over boeken en documenten en klavieren, fronsend, starend, zwoegend, bijtend op potloodstompjes terwijl ze zich volpropten met verzen, formules, partituren, schetsen, raadsels, dwalingen, leugens, verzinsels, dromen, tabellen, schema’s, structuren, visioenen en traktaten. Alsof het iets uitmaakte! Soms hoorde ik in die krappe bekkeneeltjes een doffe knal: kennis die tegen de randen van verstand en geheugen aan botste.

En zo kan ik nog massa’s personages opsommen die uiteindelijk allemaal elkaars pad kruisen. Zoals de journalist Jakob Jarvik die logeert bij een oud-rechter wiens vrouw plotseling verdwijnt. En het is juist die oud-rechter die een boek van voor de stichting van de republiek leest: ‘La promesse de l’aube’ van Romain Gary.

Lezen doet steeds meer lezen.

Als een eiland in die cynische wereld van Caravantis wordt de Franse schrijver Romain Gary geciteerd (p.259). Over de liefde tussen moeder en zoon. Over het verlaten gevoel als de moeder ontbreekt. Heel mooi. Ik had nog nooit van die schrijver gehoord. Toevallig was ik onlangs in een Oxfam Wereldwinkel en vond ik een boek van hem, nl. ‘Ruimte voor liefde’ (oorspronkelijk ‘Clair de femme’ en ooit verfilmd met Yves Montand en Romy Schneider). ‘La promesse de l’aube’ is bij mijn weten nooit in het Nederlands vertaald.

Lezen doet steeds meer lezen. Na ‘Caravantis’ heb ik me dus op Romain Gary gestort. En wat een verademing! Niet dat ik niet van ‘Caravantis’ genoten heb. Integendeel. Ik hield van de gedachtenspelletjes, de schrijfstijl, de spanning, de fantasie en de humor (gelukkig zat die erin verweven!). Maar langer dan één boek kon ik me niet in die uitermate treurige, lege, door en door cynische maatschappij begeven. ‘Caravantis’ zal hoe dan ook lang nazinderen, en bij menig nieuwsbericht zal ik er aan denken.

Het boek van Romain Gary daarentegen was een kuur van het tegenovergestelde: liefde, pure liefde, ultieme liefde, geloof in de liefde. Oef. Een boek waar het zalig vertoeven is. Alsof de schrijver nog nooit van cynisme gehoord heeft. Wat deed dat deugd!

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in literatuur met de tags , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.