Sam Byers: Idiopathie (leesverslag Ann)

idiopathiesam byersSam Byers (°1979) schrijft regelmatig kritieken in de Times Literary Supplement en publiceerde al verhalen in Granta en The New York Times. Uit zijn debuut Idiopathy blijkt hij ook de typische Engelse humor te bezitten: uiterst cynisch, misantropisch en bij wijlen heel platvloers. Het verwondert me dat ik zijn boek in een Franstalige boekhandel, nl. Filigranes in Brussel, leerde kennen, waar de Franse vertaling een zeker succes heeft. Engelse humor kan ik moeilijk rijmen met de verfijnde humor van onze zuiderburen. Bij ons, in Vlaanderen, waar we toch Kamagurka etc. hebben, zou Idiopathie beter moeten aanslaan. Niet dus.

Het 30-jarige hoofdpersonage Katherine heeft haar pogingen om het geluk te vinden, opgegeven. ZE is herstellende van haar breuk met de hypochondrische Daniel, is gevangen in een baan en een lelijke stad en houdt zich staande met haar chronische cynisme. Tot haar ontsteltenis trekt ze uitsluitend mannen aan van wie ze walgt.

Naast het gros van de collega’s dat haar niet kon uitstaan, was er ook een splintergroepering van mannen die haar wilden neuken. Voor Katherine was dat echter een schemergebied. Een aantal van hen wilde haar neuken omdat ze haar leuk vonden en een aantal van hen wilde haar neuken omdat ze een hekel aan haar hadden. Dit kwam Katherine op zich niet slecht uit. Soms neukte ze met mannen omdat ze lekker in haar vel zat en soms neukte ze met hen omdat ze een hekel aan zichzelf had. Het was de kunst om op het juiste moment de juiste man te vinden, want als je op een van die zeldzame momenten waarop je daadwerkelijk tevreden met jezelf was met iemand neukte die een hekel aan je had, werkte dat averechts, en het was net zo misselijkmakend om op het toppunt van zelfhaat met iemand die eigenlijk een beetje verliefd op je was.” (p.15-16)

“De avonden dat ze niet met Keith was (nvdr: haar vast verzetje), wat er nogal veel waren aangezien Keith nog drie andere neukpartijen in zijn week moest zien te persen, zat Katherine te lezen of keek ze het nieuws. Ze keek bijna nooit iets anders op tv. Wat ze las en waar ze naar keek werd bepaald, net als zoveel andere aspecten van Katherines leven, door hoe ze tegen bepaalde types aan keek: types die ze wilde zijn tegenover types die ze niet kon uitstaan. Ze wilde niet zo’n vrouw zijn die naar soapseries en jankfilms keek. Ze wilde zo’n vrouw zijn die het nieuws keek en boeken las die voor de Booker Prize waren genomineerd. Ze stelde zich voor hoe op feestjes, ondanks het feit dat ze nooit naar feestjes ging, aan haar werd gevraagd hoe zij dacht over wereldse aangelegenheden en moderne literatuur.” (p.25)

Intussen doet Daniel zijn best zich te verliezen in zijn nieuwe relatie met Angelica, maar het begint hem te dagen dat de jaren met Katherine misschien niet eens zo ondraaglijk waren.

“Daniel was met Angelica verbonden zoals twee smeltende kaarsen ook wel één vormeloze klomp vormen. Ze geloofde in een mate van saamhorigheid en intimiteit die haast bovenzinnelijk was. Ze wilde dat zij in elkaar zouden grijpen, één werden. De moeilijkheid was dat Daniel te goed werk had geleverd met betrekking tot het plaatje van zichzelf dat hij voor haar had geschetst. Hij had altijd al talent gehad voor buikspreken. Op goede dagen was hij zelfs in staat om de bijpassende gezichten te trekken. Onverschilligheid was toch wel de makkelijkste vermomming – de vermomming van het helemaal gezichtloos zijn. Angelica had geen idee van zijn discrete eigenschappen die hij voor haar achterhield, of misschien was ze zich soms eventjes ergens van bewust, waarna ze het optimistisch weer opzij schoof. Hij zei tegen haar dat hij van haar hield. Hij hield ook van haar. Zij hield van hem. Het was verschrikkelijk. Liefde, met al haar vormeloos smorende en opgeklopte bescherming, had zich tussen hen opgeblazen als een airbag na een auto-ongeluk.”(p.57-58)

Wanneer hun gezamenlijke vriend Nathan opduikt, na een jaar in een kliniek, zoeken Katherine en Daniel weer toenadering. Alle twee, nee alle drie, proberen ze hun verleden goed te maken. Met alle gevolgen van dien.

Die zwartgallige humor en de pijnlijk rake beschrijvingen vind je doorheen heel het boek. En natuurlijk zitten die beschrijvingen vol maatschappijkritiek: onze huidige materialistische en egocentrische levenshouding worden serieus op de korrel genomen. Op een uiterst grappige manier. Gelukkig maar.

En waar komt die titel vandaan? En die koe op de cover?
“Aan het begin van zijn relatie met Angelica waren ze wereldverbeterend bezig geweest. Het was een slechte tijd voor rundvlees, toen al. Door het hele land waren er gevallen van vee dat in trance was geraakt. Boeren stuitten aan de rand van de weilanden op eenzame dieren, afgezonderd van de kudde, die uitdrukkingsloos en zonder te knipperen in de verte staarden en uiteindelijk door verhongering en uitdroging stierven. Deskundigen zaten met de handen in het haar. De term Bovien Idiopathisch Staarsyndroom (=BIS) niet eens een diagnose, werd bedacht als een bekentenis van onkunde. Daniel en Angelica hadden de McDonald’s belaagd. Tot twee keer toe waren ze de straat op gegaan om slecht geprinte foldertjes uit te delen die informatie verschaften over het kwaad dat in gemakzucht school. … Hoe verschrikkelijk was het dan dat ze als stelletje zo makkelijk waren, zo moeiteloos? Mensen kochten eten bij McDonald’s omdat ze wisten wat ze kregen. Daniel bleef grotendeels om die reden bij Angelica. Ze was zoals ze was geadverteerd. Ze deed wat haar verpakking had beloofd.” (p.60-61)
De problematiek van het besmet rundsvlees komt in het verhaal steeds meer op de voorgrond.

Op de achterflap van het boek staat een citaat uit the Guardian ‘Verkwikkend en shockerend…’ En dat is precies wat het boek deed met mij. Wat heb ik genoten. Alhoewel: ‘genieten’ is misschien niet het beste woord. En toch!

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in literatuur. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *