Hang Kang : De vegetariër (leeskring Halle, verslag Christel en Sonja)

Diep liggende driften voelbaar gemaakt in een wonderbaarlijke roman

Auteur :

Han Kang, Zuid-Koreaanse schrijfster (1970) komt uit een literaire familie. Zowel haar vader als haar broer zijn schrijvers. In eigen land won ze diverse belangrijke literatuurprijzen. Met haar eerste in het Engels vertaalde boek “De vegetariër” won ze de Man Booker International Prize in 2016. Het is geen vrijblijvend boek. Het is een literair en eigenzinnig boek met interessante thema’s. Han is een terechte winnaar. De prijs werd gedeeld met de vertaalster. Voor de vertaling naar het Engels werd nauw samengewerkt met de auteur voor een goede benadering van het Koreaans o.a. in goede uitdrukkingen en beeldspraak.

Naast het schrijven van romans en gedichten (literatuur) is Han Kang ook bezig met muziek. (essaybundel Quietly sung songs) waarvoor ze muziek componeerde en de teksten schreef. Ook zong ze de nummers zelf in.
Andere werken zijn Convalescense (2013), Human acts (2016), The White Book (2017) – recent vertaald in het Nederlands “Wit”
Lees ook het kortverhaal: https://granta.com/the-fruit-of-my-woman/

Inhoud :

‘Voordat mijn vrouw vegetariër werd, had ik haar in alle opzichten altijd volstrekt oninteressant gevonden.’ – openingszin! . De echtgenoot vindt zichzelf niet interessant en kan geen andere vrouw aan. Het huwelijk is een arrangement, er is geen fysieke aantrekkingskracht. Hij trouwde met haar uit gemakzucht.
De drie onderdelen werden eerder apart gepubliceerd en kunnen in principe ook apart gelezen worden.

Deel 1 – Vegetariër

De combinatie van nuchtere observatie en ongemak, realisme en vervreemding is kenmerkend voor de stijl van de Zuid-Koreaanse schrijfster Han Kang (1970). De vegetariër is een wonderlijk boek, schurend en tegelijkertijd diep tragisch en ontroerend. Meneer Cheong doet uit de doeken hoe hij en zijn vrouw Yeong-hye een middelmatig leven leidden, totdat zij een droom had waarna ze al het vlees in de vuilnisbak gooide. Alleen al de gedachte aan vlees maakt Yeong-hye onwel. Ze wil niet meer met haar man vrijen omdat ze hem naar vlees vindt ruiken.
Hoewel het moeilijk is sympathie te voelen voor Cheong, krijg je toch met hem te doen. Als zijn baas hen uitnodigt voor een diner, staart het gezelschap onophoudelijk naar zijn vrouw, die ernstig vermagerd is. Tot zijn grote schaamte is zij ook gestopt met het dragen van bh’s; haar tepels zijn door haar bloesje duidelijk zichtbaar. Han Kang weet in heldere zinnen een knoop van emoties en tegenstrijdige motieven neer te zetten: ‘Ik kon niet uitstaan hoe haar gezicht, waardoor ze eruitzag als een verbitterde vrouw die veel te lijden had gehad, aan mijn geweten knaagde.’ Weerzin gaat gepaard met schuldgevoel, onmacht en woede.
Het loopt pas echt uit de hand als de familie zich ermee gaat bemoeien. Haar ouders willen Yeong-hye dwingen te eten. ‘Mijn schoonvader drukte het vlees op de lippen van mijn vrouw tot moes, terwijl zij zich uit alle macht verzette.’ Als zij in het ziekenhuis belandt, begint er een tweede deel waarin het perspectief verschuift naar dat van de zwager. Hij is getrouwd met Yeong-hye’s succesvolle oudere zus, die een winkel runt. Deze zwager is videokunstenaar. In het eerste deel werd hij al door Cheong beschreven, in wiens ogen hij een geluksvogel leek. Nu we het perspectief van de zwager volgen, blijkt ook hij zich gevangen te voelen in zijn leven.

Deel 2 – Moedervlek

Nadat de zwager per toeval te horen krijgt dat Yeong-hye een mongolenvlek boven de bil heeft, raakt hij door haar geobsedeerd. Hij droomt van haar en maakt sensuele tekeningen van naakte lichamen. Hij werkt zijn obsessie uit tot een kunstplan waarvoor hij copulerende lichamen wil filmen. Ook dit deel ontspoort, zo mogelijk nog erger dan het eerste.
Door Han Kangs heldere en ingetogen schrijfstijl ga je lang mee in de gedachten en verlangens van de personages, maar langzamerhand merk je dat ze een grens over gaan. Toch weet Han juist in de delen waarin het contact met de realiteit vervaagt, een sterk gevoel van vrijheid op te roepen. Sensualiteit, geweld, betovering en verstilling gaan als vanzelf in elkaar over.

Deel 3 – Vlammende bomen

In het derde deel verschuift het perspectief naar dat van de oudere zus van Yeong-hye. Zij is misschien de meest normale, maar daardoor niet de meest gelukkige. Dit is een verontrustend inzicht. Ondanks de onderkoelde gesprekken tussen de personages maakt Han Kang de onderliggende driften goed voelbaar. Yeong-hye gelooft uiteindelijk dat zij helemaal geen eten meer nodig heeft, alleen nog water, omdat ze in wezen een boom is.
‘De blik in haar ogen is duister en indringend’ – laatste zin
In “De vegetariër” wordt vrijheid vooral ervaren in dromen, maar het naleven ervan leidt tot waanzin. Of dit aan de droom ligt of aan de bekrompen samenleving, laat Han in het midden. Vegetariër willen zijn is toch niet zo gek, zou je denken, maar bij Han leidt elk verlangen tot een extremiteit.

Rondvraag :

Meeste deelnemers aan de boekenclubsessie zijn enthousiast. Slechts enkelen konden zich niet vinden in stijl en thema. Een bloemlezing van de reacties:

-Symbolisch boek – hoofdpersonage wordt belicht door de drie anderen. Feministisch – geen traditioneel boek
-Tijdje weggelegd, walgelijk, rauw / melancholisch/ wreed, dieper in de emotie – seks – bijzonder zijn, menselijke verhoudingen om ter slechtst.
-Wat je eet dat ben je – taferelen uit het gesticht roepen beelden op van Oost-Europese toestanden, goed overgebracht
-Stijl goed, maar ook interessant ter kennismaking van de cultuur – Zuid Korea / eten – dwang van de familie : je hoort bij de familie van de man – huwelijken (familie van de man) – de Mongoolse vlek – symboliek – de video art – de Aziatische schrijvers – Koreaanse cultuur – het schrift is gebaseerd op fonetische geluiden – niet het verhaal alleen maar ook de context is hier belangrijk
-Extremen en evenwicht, gevangen zitten in het leven, grensoverschrijdend, dwang en dromen, daden van rebellie, compact maar laat veel tussen de lijnen over, bloedstollend en hevig erotisch – tegelijk beklemmend, zwart maar laat opening voor nuance, de draad loslaten van het leven.
-Vreemd land : voelt aan als een vreemde planeet
-Harde koude mensen – of enkel in het boek? Belang van de Koreaanse cultuur
-Onmogelijke communicatie : niet in de wereld van de andere geraken/ in eigen standpunt blijven. In het derde deel slaagt de zus er wel in om een brug te maken in een oprechte poging die positieve dingen teweeg brengt; een ander beeld van het huwelijk: functioneel, zonder liefde
-Niemand is gelukkig, boek gaat over veel meer dan over een eetstoornis – laatste stuk was het meest reëel, reactie van de buitenwereld op haar besluit; zus reageert zorgzaam

Duiding en Zuid-Koreaanse Cultuur :

Algemeen kan je stellen dat in het eerste deel alle personages lijden onder de druk van de maatschappij.
-Vader legt zijn wil – brute geweld – vastgrijpen
-Moeder probeert te verbloemen
-De echtgenoot t.o.v. de collega’s – vooral niet opvallen
-De zus in het huwelijk met de video art man
-De afwezige broer in het verhaal

Yeong-hye wijkt daarvan af en heeft daar zelf voor gekozen. De reactie van de vader is brutaal, die van de man : vooral niet afgaan ten opzichte van de collega’s. Het huwelijk tussen de zus en haar man lijkt probleemloos. Zij heeft een eigen zaak en iets bereikt.
Yeong-hye komt zelf enkel aan bod in de droompassage (cursief gedrukt). Pagina’s 26-27 zijn jeugdherinneringen : misbruik door haar gewelddadige vader. Ze wordt altijd zieker en zieker. De omgeving vraagt nooit wat er scheelt. De ziekte groeit maar wordt genegeerd en onderdrukt. Eigenlijk komt ze aan bod zonder woorden. Door haar niet aan het woord te laten, komt haar stilte nog meer tot uitdrukking.

Is het begrijpelijk dat ze een boom wil worden?

De boom staat als symbool, als iets statisch. Ze is letterlijk ondersteboven ( duidelijk verder in het boek in de passages dat ze op haar hoofd staat)
Het niet willen luisteren ( van de omgeving). Door de opbouw van het boek leren we het begrijpen : eerst in de angstdromen, dan door de anorexia waardoor ze de controle behoudt.

Het tweede deel is een kantelmoment: De zus scheidt van haar man na het incident tussen haar man en Yeong-hye. De schoonbroer is geobsedeerd door de mongolenvlek. Maakt misbruik van de situatie. Yeong-hye geniet wel van de aandacht. De scènes in deel 2 – op een moment gaat het verhaal een grens over – zijn sensueel beeldend – iemand die zijn vrijheid najaagt – wat is daar mis mee? De kunstenaar en zijn handelingen worden ook genuanceerd.

In het derde deel zit Yeong-hye in de psychiatrie. Over de schoonbroer horen we niets meer (wordt er meer geduld van een kunstenaar?) Ze verplichten haar daar om dingen te doen die ze zelf niet wilt. Het willen ‘boom-zijn’ is haar vrijheid. De zus werkt zich te pletter, heeft schuldgevoelens. Zij loopt vast, kan niets doen aan lijden van Yeong-hye. Door het gedrag van haar jongere zus stelt de oudste zus zichzelf in vraag. Dit was ook de trigger om de relatie met haar man in vraag te stellen. Yeong-hye is als het ware haar spiegel. Hier wordt het duidelijk dat je je dromen niet altijd kan waarmaken : je kan geen boom worden. Yeong-hye voelt zich letterlijk niet meer geworteld, heeft geen grond meer onder haar voeten. Ze wil zo hard iets (= boom worden) dat ze daarbij de dood als consequentie aanvaardt.

Deze roman vertelt over een scharnierpunt in de maatschappij – de maatschappelijke evolutie (generaties). Literatuur kan antwoord geven op levensvragen die rijzen door de druk van de maatschappij : lijden van de vrouw/mens, haar positie in de maatschappij (volgen en geen eigen keuzes kunnen maken)

De Koreaanse maatschappij is een mannenmaatschappij waarin de vrouw een onderdanige positie heeft. De vrouwen moeten er ‘perfect’ uitzien. In Korea wordt zeer veel vlees gegeten. De keuken vooral vleesgericht is – met fijne en delicate smaken. Helemaal verschillend van Chinese of Japanse keuken (niet tegenstaande alle drie Oosters). Enkel de boeddhisten zijn er vegetariërs. Geen vlees eten betekent dat je jezelf uit de maatschappij zet. Yeong-hye voelt zich opgesloten en wil uitbreken en onbewust provoceren.

Ter info : Een Koreaanse filosoof zei ooit : ‘Mensen zouden planten moeten worden’.

Bijzondere, mooie passages

p. 112 – In gedachten zag hij haar donkere kamer voor zich, waarin zij met haar naakte lichaam, nog steeds bedekt met de schitterende bloemen, tussen de lakens gleed. Dat lichaam waar hij zoveel uren dichtbij was geweest, maar dat hij alleen met de punt van zijn kwast had aangeraakt. Hij leed.
p. 222 – Rustig ademt ze in. De bomen langs de weg schitteren, groen vuur dat golft als de rimpelende flanken van een reusachtig dier, wild en primitief. In-hye staart intens naar de bomen. Alsof ze op een antwoord wacht. Alsof ze ergens tegen protesteert. De blik in haar ogen is duister en indringend.

Please follow and like us:

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in bibliotheek Halle met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie