Stefan Hertmans: Oorlog en terpentijn (boekbespreking april 2014)

oorlog en terpentijnBiografie:
Stefan Hertmans (°1951) groeit op in Gent en gaat school in Sint-Amandsberg waar hij later wordt geschorst omdat hij de studenten tot staken zou hebben aangezet. Hij voltooit uiteindelijk zijn humaniora aan het Koninklijk Atheneum in Gent en studeert nadien Germaanse aan de Rijksuniversiteit Gent, waar hij afstudeert met een scriptie over Paul de Wispelaere.
Hij geeft les aan het Secundair Kunstinstituut van Gent en aan de Gentse Hogeschool. Ondertussen is hij ook redacteur van verschillende literatuurtijdschriften. zoals Yang en De Gids, en recenseert hij voor zowel De Morgen als De Standaard. De laatste jaren wordt hij, zowel in binnen- als buitenland veel als gastdocent gevraagd.
In oktober 2010 stopt hij met lesgeven, en begint quasi meteen aan het lezen van de dagboeken van zijn grootvader en de bewerking ervan.
Tegenwoordig woont hij met zijn vrouw Sigrid Bousset (directeur van het Beschrijf in Brussel) en hun zoon in Dworp. In 2013 kwamen ze samen op voor de gemeenteraadsverkiezingen voor de partij groen/links in Beersel.

Bibliografie:
naast poëzie, theater en essays (over kunst, literatuur en muziek) schreef hij ook romans. Zijn belangrijkste romans/verhalenbundels zijn:
1.Naar Merelbeke (1998), genomineerd voor de Librisprijs
2.Steden. Verhalen onderweg (1998), genomineerd voor de Ako-LiteratuurPrijs
3.Als op de eerste dag. Roman in verhalen (2001), eveneens genomineerd voor de Ako-Literatuur prijs, kreeg de Bordewijk-prijs 2002
4.Harder dan sneeuw (2004)
5.Het verborgen weefsel (2008)
6.Oorlog en terpentijn (2013), nu op de shortlist van de Gouden Boekenuil (winnaar bekend op 24 april) en op de shortlist van de Libris Literatuurprijs (winaar bekend op 13 mei)

Personages:

Urbain (Urbaan) Martien (1891-1981)

Zijn broers en zussen Emile, Jules, Clarisse en Melanie

Zijn verloofde Maria Emelia

Zijn vrouw Gabriëlle

Zijn ouders Franciscus Martien en Celina Andries

Zijn stiefvader Henri de Pauw

Zijn dochter, de moeder van Stefan Hertmans.

Zijn kleinzoon Stefan Hertmans

Enkele vragen:

1.Urbain Martien begon pas op zijn 72ste aan zijn dagboeken over zijn jeugd in Gent rond de eeuwwisseling en zijn oorlogservaringen tijdens de WO1 te schrijven. Dit is zo’n 50 jaar na datum. Hij bezorgde die dagboeken pas op het einde van zijn leven in 1981, hij was toen 90, aan zijn kleinzoon Stefan Hertmans, die het 30 jaar lang niet durfde openen. Hoe authentiek is dit verhaal dan nog?
2.Waarom schrijft Stefan Hertmans dit verhaal?
3.Hebben jullie iemand gekend die de WO1 meegemaakt heeft? Wat vertelde hij/zij erover?
4.Vind je de titel goed gekozen? Waarom?
5.Onder de titel staat uitdrukkelijk vermeld dat het hier om een roman gaat. Waarom?
6.Beschrijf Urbain Martien. Heldhaftig? Naïef? Hij zegt van zichzelf (p.229 ) dat hij vreemd genoeg meestal niet mistroostig is. “Integendeel, uit een onverklaarbare bron stroomt elke dag een nieuwe energie, het is niet eens verbetenheid maar louter absurde energie, de hechte vriendschap van de jongens…” Zijn er nog lichtpuntjes in die hel van de oorlog?
7.Beschrijf het leven van Urbain Martien. Hoe heeft hij de oorlog ervaren? Hoe ging hij erin, en hoe kwam hij eruit?
8.Welke trauma’s heeft hij in zijn leven, naast de oorlog, nog gekend?
9.Op p. 154 schrijft Hertmans dat zijn grootvader vlak voor de oorlog “wellicht voor het laatst een jong meisje naakt had gezien”. Kan dat?
10.In het boek krijgen schilderkunst, muziek en literatuur een belangrijke rol. Verklaar.
11.Beschrijf de schilderkunst van Urbain Martien. Wat schildert hij? Wat schildert hij niet?
12.Welke passages blijven je het meest bij? Welke vond je schokkend? Welke vond je ontroerend?
13.In het boek staan verschillende woorden die niet veel gebruikt worden. Waarschijnlijk ben ik niet de enige die een woordenboek moest bovenhalen. Vb. shrapnels, houwitsers, galoches, kieltjes, acribisch, chiaroscuro, calèche, leptosoom, unverfroren, ravitailleren, armageddon … Vond je dat storend?
14.Stefan Hertmans wordt wel eens een intellectualistisch schrijver genoemd. Hij doet geen toegevingen om verkoopsredenen…. Toch verkoopt zijn boek ‘Oorlog en terpentijn’ heel goed en is het boek genomineerd voor verschillende prijzen. Verklaar.
15.Is dit een zoveelste boek over WO1? Verklaar.

Recensie: DS 30 augustus 2013 van Karel Verhoeven

!!!Lees zeker ook ‘Van het westelijk front geen nieuws’ van Erich Maria Remarque, een Duitse veteraan van de Eerste Wereldoorlog, over de gruwelen en de zinloosheid van oorlog. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in januari 1929. Het is twee keer verfilmd, in 1930 (All Quiet on the Western Front, van Lewis Milestone) en 1979 (remake van de film onder regie van Delbert Mann). Tijdens de heerschappij van de Nazi’s was het boek verboden in Duitsland. Remarque werd, vanwege dit werk, in 1938 het Duitse staatsburgerschap ontnomen . Het boek gaat over de Duitse student Paul Baumer die veel van tekenen houdt (vooral vogels), maar door de WO1 is geen plaats voor kunst.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *