Stefan Hertmans: Het verborgen weefsel

Jelina (verwijzing naar Elfriede Jelinek?) is een dichteres en een moeder van bijna 40. Ze is getrouwd met Hans. Haar kind wordt voortdurend ‘het kind’ genoemd, slechts éénmaal wordt het ‘haar kind’ en komen we te weten dat het een 8-jarige dochter is.

Eigenlijk heeft Jelina alles om gelukkig te zijn: huisje, tuintje, man, kind. Maar dat is ze dus niet. Ze wil alleen zijn en schrijven. Maar ook dat gaat haar niet goed af. “Ik ben bij jou om mezelf te beschermen tegen mezelf. … “ zegt ze tegen Hans: “Als jij er niet zou zijn, zou ik ten onder gaan; als je er wel bent, verlang ik naar een leven in eenzaamheid. Ik lees te veel, luister te veel naar muziek, ik verlang te veel en te ongericht. En steeds hetzelfde: de volmaaktheid van een ogenblik, een perfecte balans die nergens in de buitenwereld verantwoord kan worden, een schim, een spook in mijn hoofd. Begrijp je”?

En tegen haar jongere minnaar (neen, ze kan echt niet alleen zijn) wil ze uitleggen dat er “iets donkers in haar groeit. Iets dat haar op lastige, ogenschijnlijk normale dagen, afsnijdt van hem en haar radicaal eenzaam maakt. Iets zwarts en dreigends, dat elke dag een millimeter dichterbij komt”.

Ze heeft het over “het verborgen weefsel, dat plekken toont die versleten zijn –de plekken van geluk. Maar het weefgetouw is gebroken. .. Het verborgen weefsel weeft zichzelf, terwijl het rafelt en vergaat… Het verborgen weefsel weeft aan tijd die zich vertaalt in weefsel. Het wonder is dat het weefsel groeit omdat het verslijt. Geen mens raakt er wijs uit, omdat geen mens werkelijk helemaal een mens kan zijn”.

Toch houdt Jelina van Hans en het kind. “Ze bedriegt haar minnaar met haar man”. Het is alleen dat ze het leven zoals het is niet aankan.

Ze lijdt aan melancholie. Het boek is een soort dagboek, maar dan in de derde persoon, dat vol droevige herinneringen (mislukte hobostudies, verloren zus, …) en onvervulde verlangens (ze lijdt aan “paradijs- of geluksneurose”) staat. Gaandeweg vertoont ze meer dwangneigingen (koopzucht, roken en drinken, nagelbijten, …), twijfels (hoeveel keer doorhaalt ze niet wat ze eindelijk op papier kreeg?) en angsten. Gaandeweg gedraagt deze piekerende vrouw zich ook wispelturiger en wreder naar de buitenwereld toe.

Ze lijdt aan melancholie, en koestert die tegelijkertijd. “Je kan kiezen tussen wereldvreemd en levensvreemd”, zegt ze: “Ik vervreemd liever van wat men de wereld noemt dan van wat ik mijn leven noem.”

Een moment heb ik gedacht dat dat verborgen weefsel tegelijkertijd ook een kankergezwel is. (Hoopte ik misschien stilletjes op een echte reden voor al dat ongelukkig zijn? Of op enige hoop op genezing?) Het is dus geen kankergezwel. Of misschien juist wel. Een overweldigende melancholie die een depressie wordt. Het boek eindigt ermee dat Jelina een nieuwe fase van haar leven ingaat. Waar gaat dat eindigen?

Stefan Hertmans heeft die gevoelens van wanhoop en het verloop van die gevoelens heel treffend weergegeven, en dat in een taal die zo mooi is dat je ondanks alle zwartgalligheid ook nog kan genieten.

Stefan Hertmans, Het verborgen weefsel, Bezige Bij, 9789023427803, 156 p.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *