Sayed Kashua: Tweede persoon enkelvoud (boekbespreking februari 2013)

tweede persoon enkelvoud 1tweede persoon enkelvoud 2A. Biografie
Sayed Kashua (°1975) is een Arabische Palestijn die in het Hebreeuws schrijft. Hij werd geboren in Tira, een Arabische stad in Israël. Op zijn veertiende stuurden zijn ouders hem naar een joodse kunstschool in Jeruzalem.

Op de Betsalel was ik links, zoals de meesten van mijn medestudenten, en van hen leerde ik dat Arabieren geilaards waren, hun pik achternaliepen en bijna de hele dag aan vrouwelijke geslachtsdelen dachten, en vooral hoe ze over die van hun zussen moesten waken. Arabieren waren gauw op hun tenen getrapt en je wist nooit wanneer je ze op de kast joeg. Ze waren onvoorspelbaar en konden agressief zijn. Hun eer was heel belangrijk voor hen en in feite waren ze nergens anders mee bezig. Eer van alle mogelijke soort. Hun persoonlijke eer, hun nationale eer, de eer van hun godsdienst, hun familie-eer. Respecteerde je hun eer, dan was je redelijk safe. Ze waren middeleeuws, ook degenen die zichzelf voor verlicht hielden. Arabieren dachten anders, ze hadden een andere cultuur, of liever gezegd een andere manier van denken, een andere logica. Arabieren waren nu eenmaal instinctiever, dierlijker. De enige taal die ze respecteerden was die van geweld en als ze zwakte bespeurden, vielen ze aan. Net als hyena’s. Dat wilde niet zeggen dat wij over ze moesten heersen, dat niet, maar was er aan hun kant maar iemand om mee te praten. Veranderden ze maar, konden we ze maar vertrouwen. Dan zouden we vredesverdragen met ze tekenen die een volledige scheiding garandeerden tussen beide, elkaar zo wezensvreemde volkeren, die nooit bij elkaar zouden komen, als parallelle lijnen….(p.251)

Daarna studeerde hij sociologie en filosofie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij heeft een tijdje in Bait Safafa gewoond. Nu woont hij met vrouw en kinderen in een joodse wijk in Jeruzalem.

Bait Safafa was de meest geliefde wijk van de nieuwkomers uit het noorden. De wijk lag geïsoleerd van het oostelijk stadsdeel en je kon gemakkelijk en snel vanuit Bait Safafa naar het centrum komen. Het was door de Israëliers tenslotte altijd beschouwd als een vriendelijke buurt. Op een paar incidenten na hadden de bewoners nauwelijks deelgenomen aan de eerste intifada, en tijdens de tweede was er zelfs geen enkele protestdemonstratie gehouden.
De inwoners van het dorp, waarvan het grootste gedeelte in 1967 was bezet –zodat degenen die er waren geboren geen Israëlische burgerrechten genoten, zoals de nieuwkomers, maar uitsluitend die van ingezetenen met een verblijfsvergunning- dachten dat rust zou lonen, in elk geval in economisch opzicht…(pp.34-35)

Hij is niet alleen schrijver, maar ook journalist en columnist. Zo heeft hij een wekelijkse column in de Israëlische krant Haaretz, en zendt de Israëlische televisie in primetime zijn satirische sitcom Arab Labor uit. Met veel humor en cynisme probeert hij hierin de Hebreeuwstaligen het dagdagelijkse leven van Palestijnen uit te leggen.
Voor Tweede persoon enkelvoud ontving hij de prestigieuze Israëlische Bernstein-prijs. Van Kashua zijn er slechts twee boeken in het Nederlands vertaald. In 2003 verscheen bij Uitgeverij Vassallucci Dansende Arabieren, en nu, in 2012, is dus Tweede Persoon Enkelvoud verschenen.
In 2012 was Sayed Kashua in Nederland te gast waar hij samen met zijn idool Paul Auster in een televisie-uitzending optrad. Jeroen Vullings schrijft hierover in Vrij Nederland (30 mei) hetvolgende:

Bijzonder is dat Kashua in de Israëlische krant Ha’aretz een impressie schreef van zijn Amsterdams bezoek. Hoogtepunt, schrijft hij, vormde zijn optreden voor de televisie met zijn literaire idool Paul Auster. Dan heb je als schrijver wat bereikt, beseft hij.
Bij Auster ging het hooggestemde gesprek over ‘het schrijven als het je herinneren van dingen die nooit gebeurd zijn’. Daarna was het de beurt aan Kashua. Hij kreeg alleen vragen over zijn dorpse jeugd en zijn leven als lid van de Palestijnse minderheid in Israël. Vragen die niks met het boek van doen hebben, maar die erop gericht zijn te tonen dat een miserabel Arabisch jochie best aardig heeft leren lezen en schrijven. In het Hebreeuws nog wel. Het deed hem denken aan interviews die hij twintig jaar geleden in Israël kreeg. Niks over literatuur, geen literaire vragen zoals die aan Auster werden gesteld, maar alleen ‘antropologische kletspraat voortgekomen uit de fraaiste koloniale traditie’.

B. Personages

• de advocaat en zijn vrouw (zij heet Laila, pas op p.227 wordt haar naam prijsgegeven)
• Tarek en Samaah Mansoer, die voor de advocaat werken
• Vrienden van de advocaat en zijn vrouw: de gynaecoloog Samier en zijn vrouw Nili, de advocaat Nabiel en zijn vrouw Sonja, de accountant Anton en zijn vrouw Faten (Christenen!)

• Amier Jahab , ik-persoon, geboren in 1979 (pas op p.214 wordt zijn naam prijsgegeven)
• Huisgenoten Wasiem en Madjdi
• Jonatan Forschmidt°1979
• Rachel of roechele, moeder van Jonatan
• Osnat
• Laila, de nieuwe stagiaire
• Noa

C. Het Israëlisch-Palestijns verhaal

1948: Israëlische Onafhankelijkheidsoorlog. Stichting Israël.
1967: Zesdaagse Oorlog. Israël verovert Gazastrook en Westelijke Jordaanover.
1988: PLO richt staat Palestina op
2012: Palestina krijgt van de VN het statuur van ‘waarnemer erkend al staat die geen lid is van de VN’
Geef ons land een geboortecertificaat’, zo sprak de Palestijnse president Mahmoud Abbas gisteravond de algemene vergadering van de Verenigde Naties toe. En zo geschiedde. Een ruime meerderheid van de VN-lidstaten verleende Palestina het opgewaardeerde statuut van ‘waarnemer erkend als staat die geen lid is van de VN’: 138 stemmen voor, 9 tegen bij 41 onthoudingen. Ook België stemde voor.
De Palestijnen komen daarmee op gelijke voet met de Heilige Stoel.
Zowel op de Westoever als in Gaza waren de Palestijnen al voor de speech van hun president de ‘historische overwinning’ aan het vieren.
(DS 30/11/2012)
kaart33_Israel_2002

D. Enkele vragen
• Veel personages worden bij naam genoemd. Van de hoofdpersonages echter, nl. de advocaat en de ik-figuur, kennen we geen naam. Waarom?
• Verklaar de titel.
• De beide hoofdpersonages zijn Israëlische Arabieren. Wat houdt die term in?
• Hoe gaan beide hoofdpersonages om met hun identiteit?
• Hoe worden die Israëlische Arabieren bekeken door de Israëlische Joden? En door de Oost-Jeruzalemmers?
(p. 43) Wat een onzin, ‘ zei de gynaecoloog, en hij nam een slok van zijn whisky en pakte een handvol cashewnoten. “ Ik sta van je te kijken, eerlijk. Wat is een mens waard zonder wortels? Het is als een boom, kan die soms groeien zonder sterke wortels? Hetzelfde geldt voor een kind, hetzelfde geldt voor een volk.”
Het is alleen, “ zei de advocaat, en met een glimlach bood hij de gasten nog wat ijsblokjes voor hun whisky aan om de sfeer te laten afkoelen, “dat ik soms denk dat een boom een boom is en een mens een mens.”

• De Kreuzersonate van Tolstoj speelt een belangrijke rol in het verhaal. Waarom?
• Ook de rol van kunst in het algemeen is een belangrijke factor in het verhaal. Verklaar.
• Waarom geeft Amier zijn ontslag op het bureau Welzijnszorg?
• Hoe wordt Jonatans coma beschreven?
• De Joodse schrijver Amos Oz zei onlangs in een gesprek met Kerenn Elkaim (Flagey, 20 januari 2013) hetvolgende: “Elke goede literatuur is provinciaal. Hoe lokaler je schrijft, hoe universeler je kan gaan.” Is dit boek universeel?
• Amos Oz zei in hetzelfde gesprek ook: “Je leert trouwens een land beter kennen via zijn boeken. Het is dan nog goedkoper ook dan ernaar toe reizen!” Heb je dat gevoel ook bij het lezen van de levens van twee Israëlische Arabieren in Jeruzalem?
• Wat vind je van de structuur?
• Begrijp je dat deze roman een belangrijke Israëlische prijs kreeg?

Als extra: een fragment van een gedicht van Mahmoud Darwish (1942-2008): Zijn gedichten zijn al vele jaren een hoogtepunt van Palestijnse nationale gevoelens; Ze verwoorden dromerige gedachten, liefde en een bitter verlangen naar het Palestina dat in 1948 ophield te bestaan.

Uit “…als hij verdergaat”

Groet ons huis, vreemdeling
Onze koffiekoppen staan er nog. Ruik je
onze vingers? Zeg je tegen je dochter dat zij
een verre vriend heeft
die haar wil bezoeken, zo maar
om in haar spiegel te stappen en zijn geheimen te zien
Hoe zij met zijn leven doorging
in zijn plaats. Doe haar de groeten
als je tijd hebt.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Één reactie op Sayed Kashua: Tweede persoon enkelvoud (boekbespreking februari 2013)

  1. Ann Vandamme schreef:

    Op 19 juli 2014 verscheen er in de Standaard een opiniestuk, waarin Sayed Kashua zijn vertrek uit Palestina aankondigt, onder de titel ‘Vaarwel, Palestina’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *