Sarah Dunant: Geboorte van Venus (boekbespreking januari 2010)

Biografie

Sarah Dunant is in 1950 in Londen geboren. Ze studeerde geschiedenis aan de universiteit van Cambridge. Na een korte periode bij de BBC, begon ze te reizen (Japan, India, AziPe en Centraal- en Zuid-Amerika).

 

Voordat ze solo begon te schrijven, maakte ze twee romans en een BBC-tvserie met een vriend. Daarna schreef ze 8 romans, twee scenario’s en twee essaybundels.

 

Een bezige bij. Ze werkt voor radio en televisie als presentator en producent. Ze is een beschermvrouw van de Orange Prize for Fictions, zit in de redactie van de Royal Academy magazine, en schrijft recensies voor The Times, The Independent on Sunday en The Guardian.

 

Ze heeft 2 dochters en woont afwisselend in Londen en Florence.

 

 

Bibliografie

 

a. drie Hannah Wolf thrillers: waaronder in het Nederlands te verkrijgen

Onder het mes(2007): Op de luxueuze beautyfarm Castle Dean in Berkshire is iemand uit op wraak. Terwijl private investigator Hannah Wolfe zich laat kneden, masseren en uithongeren – uiteraard voor werk – onderzoekt zij de sabotage in de kliniek. Hannahs snelle oplossing van de zaak brengt de prachtige spa-eigenaresse Olivia Marchant ertoe haar ook in te huren voor een privé-onderzoek. Haar man, de beroemde plastisch chirurg Dr. Marchant die verantwoordelijk is voor het uiterlijk van vele beroemdheden, wordt al enige tijd bedreigd. Want, niet iedereen blijkt even tevreden te zijn. Opnieuw worden Hannahs intuïtie, vernuft en instinct als nooit tevoren op de proef gesteld. Onder het mes is een sterke en intelligente thriller over verraad, seks en de onverzadigbare hang naar uiterlijke schoonheid.

Spoorloos in Italië (2006): Anna Franklin pakt op een dag zomaar haar koffers en verdwijnt. Haar dochtertje laat zij achter bij haar excentrieke vriendin en homoseksuele huisvriend. Is Anna in Florence met haar geheime liefde ? Of verkeerd zij in levensgevaarlijke omstandigheden? Sarah Dunant speelt in deze literaire thriller met plots en verhalen, en brengt de lezer het hoofd letterlijk op hol. Een fabuleuze pageturner.

 

b. een Renaissance-trilogie

 

In het gezelschap van de courtisane (2006): Het is 1527, en de Sacco di Roma is in volle gang: een woeste plundering waarbij Rome door een huurleger met Duitse en Spaanse soldaten volledig onder de voet wordt gelopen. Terwijl de stad in brand staat, weten twee van de meest kleurrijke en slimme bewoners van Rome te ontsnappen. Op het moment dat de vijand de deur van hun huis intrapt, slikken zij snel hun meest kostbare juwelen door en slaan op de vlucht. Fiammetta Bianchini en Bucino Teodoldi zijn, net als hun geliefde stad, door de jaren heen behoorlijk door de wol geverfd geraakt, maar deze woeste aanslag slaat desondanks diepe wonden.
Fiammetta is een wonderschone courtisane, Bucino de dwerg die haar met raad en daad bijstaat. Vroeg in de ochtend na de overval gaan ze op weg naar Venetië, een stad waar, menen zij, het geld op straat ligt. Bucino is slim, zijn ogen zien alles en hij heeft een scherpe tong, Fiammetta is mooi en handig. Al snel doen zij met hulp van een jonge, blinde genezeres en een scandaleuze dichter uit Rome weer goede zaken.
Maar Venetië blijkt een stad te zijn die zo zijn eigen verlokkingen kent. Van de vermogende Turk die op zoek is naar een nieuwe aanwinst voor het hof van zijn sultan tot een jonge minnaar die méér eist dan de paar avonden per week die Fiammetta voor hem vrijhoudt. De grootste uitdaging blijkt echter die jonge, blinde vrouw te zijn, die hun leven en uiteindelijk ook hun hart binnen weet te dringen – met vernietigende gevolgen voor allen.

 

 

In ongenade(2009): 1570, Ferrara, Italië. Het klooster van Santa Caterina wordt bevolkt door een grote groep min of meer gelukkige bruiden van Christus. De harmonie en stabiliteit in deze gemeenschap komt in gevaar wanneer Serafina – onvrijwillig – haar intrede doet. Ze is zestien jaar oud, door haar familie losgerukt uit een verboden liefdesrelatie en vastbesloten te ontsnappen.
Als abdis Chiara haar toevertrouwt aan de zorgen van Suora Zuana,die de kruidentuin en huisapotheek beheert, ontwikkelt zich een onwaarschijnlijke vriendschap tussen de twee vrouwen. Terwijl buiten de contra-reformatie de Kerk dwingt tot verandering, ontsteekt Serafina’s fanatieke verzet binnen de kloostermuren een vuur dat razendsnel om zich heen grijpt en de hele gemeenschap dreigt te verzengen.

 

 

Personages:

 

Alessandra (later Lucretia)

Broer Tomaso

Man Cristoforo

Slavin Erila

 

 

Discussietips:

 

  1. Sarah Dunant is begonnen als thrillerschrijver. Merk je dat in haar huidige historische romans? Waaraan?
  2. Er zijn weinig namen van vrouwelijke renaissanceschilders bekend. Wordt dit feit in het boek verklaard? Hoe?
  3. Zowel Alessandra als haar moeder rebelleren elk op hun manier op de positie van de vrouw in de maatschappij. Wie van hen is het gelukkigst? Waarom?
  4. De meest vrije vrouw lijkt wel de slavin Erila te zijn. Hoe verklaar je dat?
  5. Welk beeld krijg je van Lorenzo de Grote? Welk impact hebben de Medici volgens jou op Florence?
  6. Savonarola en de Medici hebben een totaal ander beeld van God. Hoe gaat Alessandra om met haar godsbeeld?
  7. In hoeverre is dit het verhaal van een stad of het verhaal van een karakter? Verklaar.
  8. In het verhaal worden verschillende soorten liefde getoond: de intellectuele, de spirituele, de platonische liefde, de sexuele, de moederlijke, … liefde. Welke liefde ontroerde je het meest?
  9. In hoeverre kan je Alessandra’s oordeel over Tomaso vertrouwen? Ze wedijveren tenslotte om dezelfde man.
  10. Hoeveel sympathie kan je opbrengen voor Christofora als persoon, en hoe zie je het homoleven in het Florence van toen?

 

 

Recensie  (uit NRC-Handelsblad 2 januari 2004 door Jolande Withuis)

 

Hoe Florence eens schoonheid haatte

Kleurrijke roman van Sarah Dunant

Karmijnrood, scharlaken, oker, een geel vervaardigd uit felgekleurde krokussen, het stralende blauw van lapus lazuli – het is een en al kleur in het Florence van Alessandra Cecchi, het Florence van de Medici, van de Renaissance, waar de schilderkunst zich vernieuwt en Maria niet langer als icoon wordt afgebeeld maar als persoon met menselijke expressie.

Sarah Dunant: The birth of Venus, Love and Death in Florence. Litle, Brown, 412 blz. euro 25,52. Vertaald door Tinke Davids als De geboorte van Venus. Liefde en dood in Florence. Archipel, 407 blz. euro 20,–

Kleur én geur. Als de zintuiglijk ingestelde Alessandra terugdenkt aan de werkkamer van haar vader – hij maakte als stoffenhandelaar fortuin, want de rijke Florentijnen waren dol op felgekleurde kleding – dan ruikt ze de cochenille weer, waaruit de roodtinten werden gemaakt. En ze ziet de werkjongens aan de Arno voor zich, van wie de huid gevlekt was van het verven van de kostbare zijde en van het mooie laken dat haar vader uit Vlaanderen invoerde. Uit Vlaanderen, waar het licht zo grijs is dat het overgaat in de kleur van de zee en waar hij ook de vrome jonge schilder vandaan haalt die hun huiskapel van fresco’s zal voorzien.

De Engelse schrijfster Sarah Dunant heeft met haar nieuwste boek een krachttoer verricht: ze trakteert ons op een duizelingwekkende historische roman die niets oubolligs heeft maar in één grote greep tegelijk kunsthistorie, ideeëngeschiedenis en thriller is en bij implicatie ook nog een actueel en urgent politiek betoog. Geniet van de vrijheid zolang het nog kan, lijkt ze ons in te peperen.

 

 

Slang                                    

Volgens cultuurhistoricus Simon Schama is The Birth of Venus `a beautiful serpent of a novel, seductive and dangerous’, en daarmee is niets te veel gezegd. Schama’s compliment verwijst naar de tatoeage van een slang die de aflegzusters tot hun verbijstering aantreffen op het lichaam van een overleden, oude non. Hoe die slang met zijn kop in het kruis van deze bruid Gods terecht was gekomen, zal ik niet onthullen, aangezien het Dunants bedoeling was om behalve een ontroerend ook een spannend boek te schrijven.

De geboorte van Venus speelt eind vijftiende eeuw. In het humanistische klimaat mag de zelfbewuste kleine Alessandra Grieks leren. Niettemin is haar bewegingsvrijheid beperkt: naar buiten mag ze slechts met chaperonne, schilderen – haar passie – is voor vrouwen verboden, dus dat moet stiekem, en als een doem boven haar hangt het moment dat ze ongesteld zal worden. Dan is het afgelopen met haar relatieve kindervrijheid en zal ze worden uitgehuwelijkt. Net als haar behaagzieke zus Plautilla, die ze tot haar afgrijzen met elke zwangerschap dikker en dommer ziet worden. Alessandra ziet niets in een huwelijk. Zij wil lezen en tekenen. Ze is even trots op haar stad als op haar kennis en strooit graag wijsneuzig citaten van Plato en Dante in het rond.

Dat is zelfs in het opwindende Florence niet gepast, maar in het politieke klimaat na de dood van Lorenzo de’ Medici worden haar passies écht gevaarlijk. De bevolking raakt in de greep van de monnik Savonarola (1452-1498), die in de overvolle kathedraal hel en verdoemenis voorspelt als straf voor Florences vrijzinnigheid en hedonisme. Onder de terreur van dit fanatieke katholicisme verandert zelfs de klank van de stad: men hoort niet langer het druk geklepper van paardenhoeven en het geroezemoes van de markt, maar het getik van rozenkransen. En ’s avonds is het doodstil.

Ook de kleur verdwijnt uit het straatbeeld; het is veiliger zich onopvallend te kleden. Sieraden zijn verboden. In plaats van betrokken, vrijelijk filosoferende burgers heersen godsdienstfanatisme, domheid, intolerantie en dus angst. De gewetenloze machtsbeluste Savonarola trekt haatdragend gepeupel aan, dat zijn kans schoon ziet af te rekenen met de elite. Schilderijen worden in het openbaar verbrand. Zelfs Botticelli’s `Geboorte van Venus’ loopt gevaar, omdat dit schilderij, rond 1485 geschilderd in opdracht van Lorenzo de’ Medici, schoonheid voorstelt als een goddelijke boodschap.

 

Disciplinering

Bij de haat tegen schoonheid, intellect, kunst en levenslust hoort haat tegen vrouwen en homo’s. Talentloze jongens kunnen dankzij hun religieuze beschermheren macht uitoefenen over alwie zwakker staan. Het waren altijd al vooral Alessandra’s broertjes die zich gretig betoonden in haar disciplinering. Zelfs gesluierd mag Alessandra nu de kerk niet meer in. Een scheiding van kerk en staat kent deze theocratie niet, en staatszaken zijn mannenzaken. Homo’s en veronderstelde dissidenten worden door Savonarola’s monniken gemarteld. Een prostituee wordt met afgesneden borsten aangetroffen in een kerkportaal, elders ligt een vrouw wier inwendige geslachtsorganen zijn uitgerukt.

Het zal geen toeval zijn dat zich bij lezing van The Birth of Venus veel hedendaagse associaties opdringen. Savonarola doet onwillekeurig denken aan Khomeini en Bin Laden. Hun oorlog tegen het Westen kopieert zijn kruistocht tegen kennis, kunst en wereldse geneugten. Maar al dreunen de echo’s ervan bij het lezen van de krant stevig door, een simplistische tendensroman is The Birth of Venus niet. Daarvoor is het boek te rijk, te spannend en te intelligent. Evenmin is Alessandra een willoos slachtoffer van de haar beperkende omstandigheden. Hoewel haar moeder haar voorhoudt dat stilzwijgende aanpassing het bestaan draaglijker maakt dan vergeefse rebellie, neemt Dunants levendige heldin haar leven in eigen hand en riskeert ze haar veiligheid om haar verlangens te verwezenlijken.

Voor Dunant is de historische roman een nieuw genre. Jarenlang presenteerde zij BBC’s Late Show, een spraakmakend programma over kunst, cultuur en politiek. In die tijd publiceerde ze twee essaybundels, waarvan het ene het debat over `politieke correctheid’ behandelde. Vervolgens ging ze detectiveromans schrijven. Drie van die vernieuwende thrillers, met al even aantrekkelijke vrouwelijke hoofdpersonen, werden genomineerd voor de Golden Dagger Award. Haar laatste, Mapping the Edge (2000), speelde eveneens in Florence.

Met The Birth of Venus heeft Dunant zichzelf overtroffen. Ze heeft haar feminisme, haar politiek engagement, haar historische kennis en haar liefde voor Italiaanse kunst weten te combineren met de vaardigheden waarin ze door het thrillerschrijven getraind is geraakt: een verhaal vertellen dat de lezer liefst pas weglegt als het uit is. Om dan meteen opnieuw te beginnen.

 

 

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *