Peter Buwalda: Bonita Avenue (boekbespreking oktober 2013)

buwaldabuwalda 2Biografie:Peter Buwalda werd op 30 december 1971 geboren in Brussel. Buwalda is de familienaam van zijn tweede vader. Zijn eerste vader, een Belgische longarts, verliet zijn moeder toen hij 5 was. Hij herinnert zich hem nauwelijks. Een jaar later hertrouwde zijn moeder met een Fries die in Limbrug werk kon vinden als staalharder in een fabriek. Hij nam zijn Friese naam Buwalda over en noemde hem al van in het begin papa. Later kreeg hij er nog een broertje bij. Het nieuw samengestelde gezin ging in Blerick, bij Venlo, wonen. Een tijdje later kwam ook de zoon uit het eerste huwelijk van zijn nieuwe vader bij hen wonen. Buwalda kreeg er zo een oudere stiefbroer bij, en dat pakte volgens hem allemaal heel goed uit..
Van zijn 5de tot zijn 21ste was hij wedstrijdjudoka.

Hij studeerde Nederlands in Utrecht. Daar beging hij de fout om op het einde van zijn studies al aan een postdoctorale opleiding journalistiek in Rotterdam te beginnen. Toen daar uitkwam dat hij zijn scriptie nog niet af had, wilde men hem van de opleiding gooien. Tenslotte kreeg hij zijn scriptie toch af. Zijn begeleider aan de universiteit noemde het echter “Stilistisch jatwerk en aanstellerij”. Uiteindelijk kreeg hij een zes, terwijl hij verder voor alle onderdelen cum-laude-cijfers had.
“Dat incident heeft mij verbeten gemaakt, geloof ik. Ik heb er een sterke wil om mijn zinnen, mijn taal te laten spreken aan overgehouden. Dat is een drijfveer geweest, niet alleen om het boek te schrijven, maar ook om te laten zien dat zijn kritiek kant noch wal raakte.” (Jeroen Vullings in gesprek met Peter Buwalda in Vrij Nederland, 21 oktober 2011)
Na zijn studies werkte hij eerst een tijdje als journalist in Enschede en daarna als redacteur bij Uitgeverij L.J.Veen.
Aan Bonita Evenue werkte hij vier jaar, waarvan de laatste drie jaar fulltime, in afzondering.
Ik leefde van een voorschot en wat gespaard geld, al die jaren. Geen vetpot. Ik wilde niet van het salaris van m’n toenmalige vriendin leven. Ik eiste al zoveel van haar, ik wilde nergens naartoe, onder dwang ging ik met vakantie. Het boek kon dan niet mee en ik was bang dat ons vliegtuig zou neerstorten voor het af was. Het gevoel dat je niks verzilvert. Dat maakte me bang. Als ik in een auto zat, dacht ik: niet in de vangrail. Ik zette elke avond mijn tekst op hotmail, ik mailde het aan mezelf. Op familiefeestjes zat ik erbij als een soort black box, ik vertelde niks over het boek, niemand wist hoe of wat. Ook zij wist niet of het een succes zou worden. In de laatste fase, ik had het manuscript al ingeleverd, ik was het aan het herschrijven, ging het tussen ons uit. Dat was zuur. Drie maanden voor het boek verscheen.” (Jeroen Vullings in gesprek met Peter Buwalda in Vrij Nederland, 21 oktober)
In 2010 debuteerde hij dan met Bonita Avenue bij de Bezige Bij. De roman werd onder andere genomineerd voor o.a. de Libris Literatuur Prijs, de NS Publieksprijs, de Ako Literatuurprijs, en voor de Gouden Strop. In 2011 won hij de Academica Debutantenprijs, de Selexyz Debuutprijs en de Tzumprijs, en in 2012 kreeg hij de Anton Wachterprijs voor de beste debuutroman.
Momenteel woont hij samen met zijn “nieuwe groupie, journaliste en columniste Suzanne Rethans” (sic HP De Tijd, maart 2013)
Er is momenteel nog geen nieuw boek in zicht. Hij is wel aan een nieuwe roman bezig, maar “het succes heeft hem lui gemaakt”. Wekelijks verschijnt er een column van hem in de Volkskrant.

Personages:

• Aaron Bever
• Familie Sigerius: vader Siem , moeder Tineke, dochters Joni en Janis
• Wilbert: zoon uit eerste huwelijk van Siem (met Margriet)
• Boudewijn Stol en Mike: echtgenoot en zoon van Joni
• Rusty, met wie ze een ‘zaak’ drijft in LA
• Isabelle, kortstondige minnares van Siem Sigerius

Discussietips:

1. Vind je de titel goed gekozen? (pp.198-199) (p.207)
2. Vind je de a-chronologische structuur en het wisselend perspectief geslaagd in dit verhaal? Waarom?
3. Op 13 mei 2000 vond een grote vuurwerkramp plaats, waarbij de woonwijk Roombeek werd verwoest. Er vielen 23 doden (onder wie vier brandweerlieden) en bijna duizend gewonden. In oktober 2000 werd begonnen met het bouwrijp maken van een deel van het rampgebied. Deze feiten krijgen een belangrijke plaats in het verhaal. Hoe reageren de verschillende personages op het nieuws?
4. Siem en Tineke reageren verschillend op de pornofoto’s van hun dochter. Waarom?
5. In het hierboven al aangehaalde interview van Jeroen Vullings met Peter Buwalda noemt de schrijver Siem een sterk man. “Zeker debutanten kiezen meestal voor de outcast; dat lijkt nobel, maar het is vooral makkelijk. Sigerius is complexer, hij is van volkse afkomst en komt als een soort parvenu in het bestuurdersgrijs terecht. Die tweeslag vind ik interessant aan zo’n dubbeltalent.’ Vind jij Siem ook een sterk man? Waarom?
6. P.499: Joni zegt “Pas toen … drong het tot me door hoe knap het was dat hij kans had gezien te worden hoe hij was. Er moesten maanden niemand bij hem thuis gekomen zijn. …” Is dit volgens jou realistisch?
7. P.500: Joni vraagt zich af of “uiteindelijk niet door haar toedoen alles uit de hand is gelopen?” Wie of wat geef jij ‘de schuld’ van het desastreuze einde?
8. Hoe ziek is Aaron?
9. P.529 Siem heeft het hier over ‘een on-daad’, over het ‘ultieme niet-doen’. Verklaar.
10. Mark Kloostermans schrijft in DS 28 okt 2011 dat hij als een blok viel voor “de zorgvuldige spanningsopbouw en de potente stijl. Bij herlezing blijft Bonita Avenue een meeslepende turf, die intrigeert. Buwalda heeft het over de tegenstelling tussen lichaam en geest, tussen het dierlijke en het hogere in de mens – waarbij het geestelijke in de drie hoofdpersonen het telkens moet afleggen tegen instinctievere zaken. Maar hij heeft het ook, immer onnadrukkelijk en ambivalent, over de klassenmaatschappij. Een geweldig boek.” Jouw mening?

Recencie uit Knack (19 oktober 2010):
Heftig van taal en inhoud. Weergaloos meeslepend. Een vuistdik boek dat je de adem ontneemt. Bonita Avenue van Peter Buwalda is een debuut dat meteen een groot lezerspubliek verdient.
De rector magnificus van de Universiteit Twente Siem Sigerius, oud-judokampioen en briljant wiskundige, pleegt zelfmoord. Schoonzoon Aaron Bever raakt in een psychose. Zoon Wilbert, met wie ieder contact al lang geleden was verbroken, zat een paar jaar in de gevangenis wegens doodslag. Oudste dochter Joni van zijn tweede vrouw verdient miljoenen in de porno-industrie. En dat allemaal tegen de achtergrond van de vuurwerkramp in Enschede die in 2000 een hele woonwijk wegvaagde. Is dat niet een beetje over the top?
Zelfbewust vertelt Peter Buwalda in de eerste hoofdstukken van zijn debuutroman Bonita Avenue wat er in de komende vijfhonderd bladzijden gaat gebeuren. En daarna laat hij zien dat hij zo veel talent in huis heeft om de ondergang van de familie Sigerius volstrekt geloofwaardig te maken.
De oud-journalist en voormalig redacteur van verschillende uitgeverijen hanteert een beeldende, rijke en gedetailleerde taal die je onontkoombaar zijn wereld in zuigt. ‘Opzettelijk of niet, ze schoot bètadeeltjes af op de kernen van het mannelijk fatsoen, decorum spatte acuut uit elkaar zodra Joni Sigerius in de buurt kwam, en uit de splijtstoffen rezen agressieve jagers op, hoe vaak had hij dat niet zien gebeuren?’ Dát is nog eens een manier om het effect van vrouwelijk schoon te beschrijven.
Het is een taal die Buwalda – zoals een 100 meterhardloper zijn spieren – oppompt tot ze op knappen staat. Ogen vol woede zijn ‘brandende olievelden’. De bloemkooloren van de ex-judoka Sigerius leken ‘geamputeerde vuurwerkvuistjes’. En als Siem het geheim van zijn dochter ontdekt, is hij niet een beetje geschokt. Nee, ‘de hele aarde is onder hem weggeslagen’. ‘Nu gaat alles op zwart.’ En nog steeds op dezelfde pagina: ‘een golf van verbittering en ontzetting slaat door hem heen’.
Opnieuw kun je denken: is dat niet over the top? Maar het is een taal die nooit bombastisch aanvoelt omdat ze perfect past bij het heftige familiedrama. De familie Sigerius valt in Bonita Avenue niet uit elkaar – de familie explodeert alsof ze op een landmijn is gestapt.
De pater familias Siem Sigerius is een man die in alle opzichten deugt. Hij heeft zich met discipline en toewijding opgewerkt tot judokampioen en hoogleraar wiskunde. Hij heeft zichzelf na tegenslagen steeds weer opgericht en wat van zijn leven gemaakt. Maar hij gaat ten onder aan het enige wat hij niet kan controleren: zijn kinderen, die op essentiële punten een tegenovergesteld karakter hebben. Zijn agressieve zoon ontbeert iedere vorm van zelfbeheersing en zijn stiefdochter kiest voor het makkelijke succes dat ze met haar lichaam kan bereiken.
Het drama begint op het moment dat Siem het vermoeden krijgt dat het model van www.lindaloveslace.com zijn pleegdochter is – of eigenlijk al eerder: op het moment dat een dochter van een vriendin hem verleidde en, toen hij eenmaal op haar verliefd werd, hem iedere aanhankelijkheid weigerde. Hij moest eerst maar eens zijn echtgenote verlaten. Ze gaf hem één maand de tijd. Toen wendde Sigerius zich bij wijze van troost tot de softporno die tien jaar geleden op internet was te vinden.
Het onderzoek naar Joni zet een keten van fatale gebeurtenissen op gang die eindigt op een jacht in de haven van het Zuid-Franse Sainte-Maxime. De omstandigheden lijken daarbij voortdurend tegen Siem samen te spannen. Net als hij in het huis van Aaron zijn blinde woede afreageert op wat hij daar op zolder heeft aangetroffen, komen Aaron en Joni onverwachts eerder thuis van een vakantie. Als Joni vervolgens aan Wilbert – de moordenaar met wie zij als enige contact heeft gehouden – vertelt wat er is gebeurd, krijgt Siem te maken met diens genadeloze poging tot wraak.
Zo rechtlijnig schrijft Buwalda het alleen niet op. Soepel switcht hij voortdurend tussen heden en verleden. Moeiteloos verweeft hij uitgebreide flashbacks in het verhaal waarin afwisselend Siem, Aaron en Joni aan het woord komen. Zo schroomt Buwalda niet om de bloedstollende spanning aan het eind van zijn roman te onderbreken met het op het eerste gezicht overbodige verhaal van Siems eerste huwelijk.
Het knappe van deze structuur is dat je net als in de roman als geheel eigenlijk in iedere scène weet wat er gaat gebeuren maar Buwalda je tóch genadeloos meesleept en verrast. Faut le faire.
Maarten Dessing

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *