Patrick Modiano: Het gras van de nacht (leesclub april 2015)

modiano1)Biografie:
Jean Patrick Modiano (°1945 vlakbij Parijs) is de zoon van Louisa Colpijn, een Vlaamse actrice, en Albert Modiano, een uit het Egyptische Alexandrië afkomstige Joods-Italiaanse man, die elkaar in 1942 in Parijs ontmoet hebben.
Hij werd aanvankelijk, in het Nederlands!, opgevoed door de ouders van zijn moeder. Zijn enige broer stierf toen hij 10 was. Op de middelbare school kreeg hij les van Raymond Queneau, die een vriend was van zijn moeder. Zijn baccalaureaat behaalde hij in Annecy in 1964. Daarna begon hij verschillende studies, maar maakte ze niet af. Hij wilde schrijven.

“Volgens de schrijver hing in het Parijs van die dagen een constante dreiging in de lucht. Begin jaren 60, ten tijde van de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog, moet de sfeer bijzonder onheilspellend zijn geweest. Vooral in sommige wijken, zoals het 13de arrondissement, in de buurt van de Cité universitaire en het parc Montsouris. Het krioelde er van de bizarre lui en de politie hield er vaak razzia’s. Voor de schrijver in spe was het een chaotische periode. Tussen zijn zeventiende en zijn tweeëntwintigste werd hij door zijn ouders compleet aan zijn lot overgelaten. Hij hing vaker op straat rond dan goed voor hem was en ontmoette een hele stoet marginale figuren, die later in zijn boeken zouden belanden,” zegt Marijke Arijs (Bron: De Standaard, art ‘Het Parijs van Modiano’, 17 mei 2013)

In 1970 trad hij in het huwelijk met Dominique Zehrfuss. Raymond Queneau was hun getuige. André Malraux was ook aanwezig.
Ze hebben twee dochters: Zina en Marie.

2)Bibliografie: een keuze uit zijn 35 romans

1968: La Place de l’étoile (De plaats van de ster)
1972: Les Boulevards de la ceinture (De ringboulevards) Grand Prix du Roman van de Académie française
1990: Voyages de noces (Huwelijksreis)
1997: Dora Bruder (Dora Bruder)
1978: Rue des boutiques obscures (De straat van de donkere winkels ) Prix Goncourt
1999: Des inconnues (Onbekende vrouwen)
2005: Un pedigree (Een stamboek)
2007: Dans le café de la jeunesse perdue (In het café van de verloren jeugd)
2010: L’horizon (De horizon)
2012: L’Herbe des Nuits (Het gras van de nacht)
2014: Pour que tu ne perdes pas dans le quartier (Om niet te verdwalen)

Het Nobelprijscomité kent in 2014 de onderscheiding toe aan Modiano voor zijn “kunst van de herinnering waarmee hij de meest ongrijpbare menselijke lotgevallen tot leven roept en de leefwereld van de bezetting onthult”.

Waar bevond Patrick Modiano zich toen hem de Nobelprijs werd toegekend? Toepasselijker kon haast niet: flanerend in een Parijse straat, waar hij nietsvermoedend telefoon kreeg van zijn dochter. Zijn eerste woorden “C’est bizarre.” Modiano bekende: ‘Ik had het totaal niet verwacht. En het was alsof ik buiten mezelf trad en naar een buitenstaander keek. “De schrijver besloot verder te wandelen door Parijs, “om in de sfeer te komen”. (bron: De Morgen, 22/04/2015)

Zelf formuleert hij zijn thema als volgt: “Ik heb een literatuur gemaakt die louter op de stad is geïnspireerd, op de angst en anonimiteit die daar heerst.” (bron: Steinz. Gids voor de wereldliteratuur)

Bart Van Loo schrijft nav de toekenning van de Nobelprijs: “Patrick Modiano schrijft in zekere zin altijd hetzelfde boek, altijd opnieuw is het een intrigerende strijd tegen de kracht van het vergeten. En altijd weer vinden weemoed en de Carte Michelin elkaar in een innige omhelzing.” (bron: de blog van Bart Van Loo ‘Bleu, blanc, rouge’op 9/10/2014)

3)Belangrijkste personages:

Ik, Jean
Dannie R. ofwel Mireille Sampierry, ofwel Dominique Roger
De bende van Montparnasse: Paul Castagnier, Aghamouri, Duwelz, Gérard Marciano
Lakhdar, Georges of Rochard

Mme Dorme

De Witte Barones
Tristan Corbières
Jeanne Duval
Marie-Anne Leroy
Restif de La Bretonne

4)Belangrijkste plaatsen:

unic hotel Op de foto: het Unic Hotel bestaat nog steeds.

De ik-persoon heeft een kamer in de Rue de l’Aube
Dannie woonde in
a. Paviljoen van de VS in de boulevard Jourdan,
b. Het Unic Hôtel aan de rue Montparnasse
Ze verbleven enkele keren in La Barberie, een landhuis buiten Parijs

De verschillende café’s (Le Chat blanc, De ‘66’, …) bevinden zich allemaal in de Montparnassewijk, in de Javelwijk (rond Saint Christophe de Javel), in de Cité Universitaire en rond het Jardin de Luxembourg. “De lezer kan een kijkje gaan nemen op nummer 28, rue de l’Aude, overnachten in het Unic Hôtel dat nog altijd bestaat, of de ‘mistroostige rue d’Odessa aflopen met haar vervallen bioscoop”, zegt Marijke Arijs (Bron: De Standaard, art ‘Het Parijs van Modiano’, 17 mei 2013)

Zie ook : http://lereseaumodiano.blogspot.fr/2013/04/lherbe-des-nuits-une-cartographie.html

5)Achtergrond:.

Mehdi Ben Barka (°1920 in Marokko) was een Marokkaans democratisch politicus. Zijn verdwijning in 1965 in Fontenay-Le-Vicomte (vlakbij Parijs) veroorzaakte destijds veel opschudding en is nog altijd en actueel politiek thema zowel in Marokko als in Frankrijk.

6)Enkele vragen:

•Vind je de titel goed gekozen? Waarom?
•Herlees de eerste zinnen. Het woord ‘dromen’ komt hier al voor. Dat woord vind je trouwens overal in het boek. Hoe komt dat?
•Welk gevoel had je bij het lezen van dit boek?
•Kan je de verteller beschrijven? Wat doet hij in het leven?
•Beschrijf de andere personages: Dannie, de bende van Montparnasse…
•Hoe zou je liefde tussen de verteller en Dannie beschrijven?
•Hoe ervaart het ik-personage de tijd? Heb je zelf al gelijkaardige ervaringen meegemaakt?
•Voelt het hoofdpersonage zich thuis in het Parijs van nu? Verklaar.
•In dit boek worden veel andere boeken en schrijvers vermeld, zoals p.23 Het tijdperk der ontmoetingen, p.50 Een man buigt zich over zijn verleden, p.124 De dromen zijn voorbij, p.140 De eeuwigheid volgens de sterren,… Bestaan die titels? Vind je het storend dat die titels geen verdere uitleg krijgen? Verklaar.
•Met welk gevoel bleel je zitten na het lezen van dit boek?
•Hoe vond je de vertaling?

7)Een recensie:

SUGGESTIEVE ROMAN VAN PATRICK MODIANO
De beklemming
17 MEI 2013 | Marijke Arijs
Een oudere man zwalkt door Parijs, op zoek naar een mysterieuze vrouw die veertig jaar geleden spoorloos is verdwenen. Het gras van de nacht, de nieuwe roman van Modiano, zit vol louche types, groezelige hotelletjes en dito drankgelegenheden. De fans zullen zich niet ontheemd voelen..
Modiano neemt ons in zijn zevenentwintigste roman op sleeptouw naar de wijk Montparnasse, bekend van zijn Tour, zijn Gare en zijn Cimetière. De titel van het boek is ontleend aan de Russische dichter Osip Mandelstam, en niet aan de volslagen vergeten Luikse dichter Joseph Boland, zoals hier en daar wordt beweerd.
Verdwenen jongedames zijn een specialiteit van Modiano. In deze jongste heet de vrouw in kwestie Dannie R. Ze verandert geregeld van naam en adres, heeft iets onduidelijks op haar kerfstok en is op een bepaald moment in rook opgegaan. Op zijn zoektocht laat Jean, de verteller, zich leiden door een zwart notitieboekje, waarin hij veertig jaar geleden talloze namen, telefoonnummers, data en andere aantekeningen heeft genoteerd, want hij ‘was toen al net zo gevoelig als nu voor mensen en dingen die op het punt staan te verdwijnen’. Er is sprake van een verloren manuscript en we krijgen inzage in een oud politiedossier.
De vertellers van Modiano zijn vaak onzekere types die worstelen met hun identiteit, en Jean vormt geen uitzondering op de regel. Hij gaat gebukt onder een solide schuldgevoel en is ‘het gewend om te leven zonder enig gevoel van legitimiteit, een gevoel dat is voorbehouden aan mensen die degelijke, fatsoenlijke ouders hebben gehad en behoren tot een duidelijk afgebakende sociale klasse’.
Net als Modiano zelf is Jean schrijver van beroep, doolde hij in zijn jonge jaren doelloos door de stad en maakte hij ijverig aantekeningen in notitieboekjes, in een poging om het verleden vast te houden. En Jean heeft nog wel meer trekjes aan zijn geestelijke vader te danken. Zoals zijn personages bezocht Modiano destijds de Cité universitaire, waar de politie in die woelige tijd een oogje in het zeil hield. In de cafetaria van de universiteit laat hij de ontmoeting plaatsvinden met Dannie, een jonge vrouw die omgeven is door geheimzinnigheid. Het weinige wat we van haar weten, is dat ze een regelmatige bezoekster was van ‘de 66’, een nachtcafé aan de boulevard Saint-Michel, over valse papieren beschikt en vaak in dubieus gezelschap verkeert.
Clair-obscur
Onder de secundaire personages bevinden zich een paar oude bekenden. Inspecteur Langlais gaf in Een stamboom al acte de présence, net als Duwelz en Gérard Marciano, twee leden van ‘de bende van Montparnasse’, die in de jaren 60 haar hoofdkwartier had in het Unic Hôtel. Een van de eigenaars van het etablissement was Georges B., ‘niet echt een koorknaapje’.
De oplettende lezer zal in dit personage Georges Boucheseiche herkennen, de vermoedelijke moordenaar van Ben Barka, een Marokkaanse politicus die in 1965 hartje Parijs werd ontvoerd en nooit meer is teruggevonden. Een buitenkans voor Modiano, die van onopgeloste verdwijningen zijn handelsmerk heeft gemaakt. Aan de affaire zijn een handvol namen en plaatsen ontleend, maar de naam Ben Barka zelf wordt niet genoemd. Aan zijn ontvoering is hooguit één regel gewijd.
Typisch Modiano. Bij deze schrijver blijft alles in het vage. Hoe precies de plaatsbepalingen ook zijn, hoe scherp er ook wordt ingezoomd, het decor blijft altijd wazig. De grens tussen heden en verleden, droom en werkelijkheid valt moeilijk te trekken en de tijd wordt transparant, bestaat misschien niet eens. De roman baadt eens te meer in een ijle, dromerige sfeer.
Eigenlijk schrijft Modiano al vijfenveertig jaar lang hetzelfde boek. De auteur rijgt data, namen en adressen aan elkaar en laat schimmen uit het verleden herrijzen, voor ze definitief worden vergeten. Met nostalgie heeft dat niets te maken, want het is hem niet om het verleden te doen, ‘maar om episoden uit een gedroomd, tijdloos leven dat ik bladzijde voor bladzijde aan de monotonie van het dagelijkse leven ontruk om er wat schaduw en licht in aan te brengen’.
Modiano’s jongste roman is een verhaal in clair-obscur, geschilderd in grijstinten, in de suggestieve stijl die we van de auteur gewend zijn.Het gras van de nacht is een bijzonder hypnotiserende, beklemmende episode in zijn reis naar een voorgoed verloren tijd.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , . Bookmark de permalink.