Marcel Proust: Een liefde van Swann (leeskringen Pepingen en Dilbeek)

proust-1
Biografie:
Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust (Auteuil 1871-Parijs 1922) was de zoon van een bekende hoogleraar in de medicijnen. Zijn moeder stamde uit een rijke joodse familie. Hij had één broer, Robert, die het tot chirurg bracht.
Zelf heeft hij nooit de ambities gekoesterd voor één van de beroepen die in een gegoede familie aan het einde van de negentiende eeuw de norm uitmaakten: advocaat, diplomaat, dokter, … Zijn zwakke gezondheid (hij leed sinds zijn negende aan astma) speelde daar ook een rol in. Zijn rechtenstudies maakte hij niet af. Hij volgde wel een aantal colleges filosofie (vb Henri Bergson). Ook werken lag hem niet echt. Toen hij bijvoorbeeld een job kreeg als bibliothecaris van de Bibliothèque Mazarine, was hij omwille van het stoffig werk bijna nooit aanwezig. Na vijf jaar kreeg hij dan ook zijn ontslag. Ondertussen was hij wel een graag geziene gast op allerlei feestjes.
Na de dood van zijn ouders (vader in 1905, moeder in 1906) verergerden de astma-aanvallen zozeer dat hij zich uit het mondaine leven terugtrok in zijn studeerkamer en begon aan zijn grote werk’ A la recherche du temps perdu ‘ dat vijftien delen zou beslaan. Het grootste gedeelte daarvan schreef hij in bed. Ook thuis bleef hij veel vrienden ontvangen.
Proust stierf op 51-jarige leeftijd aan een longontsteking.

Bibliografie:

Aanvankelijk publiceerde hij korte prozateksten over diverse onderwerpen en een enkele autobiografische roman waar hij niet tevreden over was. Pas in 1907 (hij was toen 36) begon hij aan zijn ‘A la recherche du temps perdu’.
Proust vond niet meteen belangstelling. Het eerste deel ‘Du côté de chez Swann’ (1913),
moest hij op eigen kosten laten drukken. De bekroning met de Prix Goncourt (1919) van ‘À l’ombre des jeunes filles en fleurs’ (1918) bracht hem erkenning en eerherstel, mede dankzij de beroemde volksschrijver André Gide.

De roman is in 7 delen verschenen:
1. 1913 Du côté de chez Swann (in eigen beheer bij Grasset in 1913, later in een aangepaste versie bij Gallimard in 1919)
➢ De kant van Swann (1979) door C.N. Lijsen , M.E. Veenis Pieters en Thérèse Cornips . In 2009 geheel hervertaald door Thérèse Cornips. In 2015 opnieuw vertaald als Swanns kant op door Martin de Haan en Rokus Hofstede
2. 1918 À l’ombre des jeunes filles en fleurs (bij Gallimard in 1919, heeft in datzelfde jaar ook de Goncourtprijs gewonnen).
➢ In de schaduw van de bloeiende meisjes (1985) door C.N. Lijsen en Thérèse Cornips.
3. 1920 Le côté de Guermantes (in 2 delen verschenen bij Gallimard in 1920-1921).
➢ De kant van Guermantes (1986) door Thérèse Cornips.
4. 1922 Sodome et Gomorrhe (bij Gallimard in 1921-1922).
➢ Sodom en Gomorra (1991) door Thérèse Cornips.
5. 1923 La Prisonnière.
➢ De gevangene (1995) door Thérèse Cornips.
6. 1925 Albertine disparue (oorspronkelijke titel: La fugitive).
➢ De voortvluchtige (1996) door Thérèse Cornips.
7. 1927 Le temps retrouvé.
➢ De tijd hervonden (1999) door Thérèse Cornips.

Situering in tijd en ruimte:

Tijd:
‘een liefde van Swann’ speelt zich af in de periode 1877-1878
einde 19 de eeuw tot begin WOII
de belle époque, het fin de siècle
1889: Wereldtentoonstelling in Parijs
Opkomst middenstand en nieuwe rijken
President Grèvy, derde president van de derde Franse republiek (dood in 1891)
Plaats:
Parijs, Bois de Boulogne, …
Combray (nu IlliersCombray, departement EuresurLoire, arrondissement
Chartres)
Balbec( = Cabourg)

Personages:

Charles Swann
Clan van Mme Verdurin:
dokter Cottard en zijn vrouw
Odette de Crézy
Schilder Biche
de archivaris Saniette, neef van graaf de Forcheville
Brichot
Baron de Charlus (Mémé)
Markiezin de Saint-Euverte,
twee nichten Markiezin de Cambremer en Burggravin de Franquetot
Prinses de Laumes (een Guermantes)

Enkele vragen:

Waarom wordt, aan wie Proust wil leren kennen, aangeraden om met ‘Een liefde van Swann’ te beginnen.

Waar en in welke houding heb je het verhaal gelezen?

Waarom wil Proust het verhaal van Swann vertellen?

Beschrijf de clan van Mme Verdurin. Hoe verlopen de avonden bij haar thuis? En de uitjes in het ‘bois d Boulogne’?

Waarvan leeft Charles Swann? Hoe ontwikkelt zijn personage zich?

Hoe verloopt de tijd in het verhaal?

Welke rol speelt kunst (muziek, schilderkunst, …) in het verhaal?

Beschrijf het verloop van de liefdesrelatie tussen Charles en Odette.

Hoe leren we Odette kennen?

Waarom geraakt Swann in onmin bij Mme Verdurin?

Waarom gebruikt Proust van die eindeloze zinnen en uitwijdingen?

Proust gaf zijn cyclus aanvankelijk de titel ‘Les intermittences du coeur’. Welke
titel voor de cyclus verkies je: ‘a la recherche du temps perdu’ of ‘Les intermittences du coeur’? Waarom?

Volgens Proust is lezen vooral belangrijk omdat
a. de lezer merkt dat hij zich overal thuis voelt
b. het helpt tegen eenzaamheid
c. het de aandacht beter leert richten
Kun je deze ideeën illustreren adhv wat je gelezen hebt?
(Bron: Alain De Bottom: Hoe Proust je leven kan veranderen)

Vergelijk de vertalingen (zie onderaan). Welke verschillen merk je op? Vind je het noodzakelijk om
het verhaal in de oorspronkelijke taal te lezen?

Sommigen beweren dat Proust hun leven veranderd heeft. Kan je daar inkomen?

Dirk Leyman gaf in het artikel ‘Overzomeren met Marcel Proust’ (De Morgen van 17 juni 2015) 5 redenen waarom het werk van Proust een (her)ontdekking waard is:

1. Omdat Proust de tijd kan stilzetten en ermee jongleert

2. Omdat Proust lichtvoetiger en minder ondoorgrondelijk is dan je denkt

3. Omdat Proust de nietsontziende chroniqueur van het mondaine leven was

4. Omdat je Proust mag lezen zonder zijn biografie te kennen

5. Omdat er een nieuwe Nederlandse vertaling is van ‘Swanns kant op’

Een paragraaf uit Proust en twee Nederlandse vertalingen:

Tekst:
‘Un amour de Swann’ (p.2)

L’habit noir était défendu parce qu’on était entre « copains » et pour ne pas ressembler aux « ennuyeux » dont on se garait comme de la peste et qu’on n’invitait qu’aux grandes soirées, données le plus rarement possible et seulement si cela pouvait amuser le peintre ou faire connaître le musicien. Le reste du temps, on se contentait de jouer des charades, de souper en costumes, mais entre soi, en ne mêlant aucun étranger au petit « noyau ».

Vertaling van M.E. Veenis-Pieters (1984)

Het was niet toegestaan in rok te komen; men was immers ‘vriendjes onder elkaar’ en wilde toch vooral niet lijken op die ‘vervelende lieden’ die gemeden werden als de pest en die slechts uitgenodigd werden voor de grote soirees die men zo zelden mogelijk organiseerde en alleen dan als dat de schilder kon behagen of de musicus bekendheid kon geven. De rest van de tijd onderhield men zich met allerlei raadseltjes en gekostumeerd te souperen, maar altijd ‘onder ons’, zonder ooit een buitenstaander in de ‘intieme kring’ toe te laten.

Vertaling van Martin De Haan en Rokus Hofstede, 2015

Zwarte avondkleding was verboden omdat ze ‘makkers onder mekaar’ waren en ook om niet te lijken op de ‘saaie pieten’, die ze meden als de pest en enkel uitnodigden voor grote soirees, al werden die zo min mogelijk gegeven en alleen om de schilder te plezieren of de bekendheid van de musicus te vergroten. De rest van de tijd beperkten ze zich tot charades en gekostumeerde soupers, maar dan wel onder elkaar, zonder ook maar één vreemde in het ‘kringetje’ toe te laten.

Extra:

1. Jeremy Irons en Ornella Muti in ‘Eine Liebe von Swann’, Volker Schlöndorff (1984).
2. Botticilli, leven van Mozes__

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *