Leesverslag Ilse van Flaubert: Madame Bovary

Men kan het hoofdpersonage, Emma, eens goed willen dooreenschudden om haar te zeggen van ‘mens, stop met dingen te willen die je niet hebt en wees gelukkig met wat je hebt’.

 

Maar diep vanbinnen herkennen we toch ook de onvervulbare verlangens waar we allemaal wel eens mee te maken hebben (of hebben gehad) en zijn we misschien stiekem jaloers op de naïeve verlangens die Emma nog kan hebben terwijl wij al lang ‘menen’ ontdekt te hebben dat het nergens toe dient te fel naar dingen te verlangen die buiten ons bereik liggen. De kloof tussen wat we graag zouden willen hebben/zijn en met wat we in realiteit hebben/zijn leidt tot pijn. Maar is het soms niet beter om een verlangen onvervuld te laten? Want hoe dikwijls komt het niet voor dat wanneer dat waar we al zo lang naar uitgekeken hadden er eindelijk is en het blijkt dat het eigenlijk toch niet helemaal dat is wat we verwachtten. Teleurstelling is het gevolg.

 

Het hoofdpersonage in het boek krijgt veel met zo’n teleurstelling te maken. Dat lees je in volgende passage ‘voor haar trouwen had zij gemeend dat zij de liefde had gevonden, maar nu het geluk dat uit deze liefde had moeten voortspruiten niet was gekomen, moest zij wel aannemen dat zij zich had vergist. En Emma was benieuwd wat men in het leven nu precies verstond onder verrukking, passie, roes, woorden die zij in de boeken zo mooi had gevonden’.

 

Hier lees je duidelijk waar Emma haar verwachtingen vandaan haalt, ‘uit de boekjes’.

 

Ergens geniet Emma van het lijden dat haar te beurt valt:’in haar hart was Emma voldaan dat zij het uitzonderlijk ideaal van een kwijnend bestaan in één keer had weten te bereiken, iets wat niet is weggelegd voor middelmatige zielen’. Ze blijkt er zelfs wat trots op te zijn.

 

Ze verwacht te veel dat anderen haar gelukkig maken. Een typische ‘ziekte’ van onvervaren mensen die niet weten dat het geluk in jezelf te vinden valt, maar was Emma niet opgevoed door kloosterlingen met wat romannetjes als enige poort naar het ‘werkelijke’ leven , of dat wat er moest voor doorgaan in die boekjes.

 

‘Maar een man diende toch alles te weten? Hij moest zich toch onderscheiden op velerlei gebied, je als vrouw inwijden in het spel van de hartstochten, in de genietingen van het leven , in alle mysterieën? Maar deze man leerde haar niets, wist niets, verlangde niets. Hij dacht dat ze gelukkig was en zij nam hem deze bezadigde kalmte kwalijk’

 

Afwisselend ziet ze alles zwart:

‘haar toekomst was als een pikdonkere gang die leidde naar een hermetisch gesloten deur’

‘alles leek haar gehuld in een zwart waas dat over het oppervlak van de dingen zweefde, en het verdriet trok zacht huilend door haar ziel, zoals de winterwind door een verlaten kasteel’

 

en dan weer wit:’zij kon niet geloven dat op verschillende plaatsen de dingen zich op dezelfde wijze zouden voltrekken, en daar het gedeelte dat achter haar lag onaangenaam was geweest, zou dat wat in het verschiet lag stellig beter zijn.’

 

Nog een mooie passage: ‘toekomstige gelukzaligheden zijn net tropische stranden: de ruimten die zich daarvoor uitstrekken worden van hun loomheid bezwangerd door een bries vol zoete geuren, en hierdoor in een roes verzinkend vergeet men zelfs de einder, die in nevelen blijft gehuld.’

 

Nog over het vertekend beeld van Emma:’liefde meende zij moest plotseling komen, met donder en bliksem als een orkaan uit de hemel, die het leven overvalt, het omverwerpt, ieders wil als blaadjes van de bomen rukt en het hart volledig in de afgrond stort.’

 

Prachtig vind ik het volgende over Leon: ‘door afstand van haar te doen plaatste hij haar echter op een voetstuk. Hij ging haar los zien van haar lichamelijkheid waarvan hij niets te verwachten had, en zij rees hoger en hoger in zijn hart totdat zij zich op vleugelen verhief, stralend als een godin. Het was één van die zuivere gevoelens die het normale leven niet verstoren, die men koestert omdat zij zeldzaam zijn en waarvan het verlies dieper zou kwetsen dan het bezit ervan ooit voldoening schenkt.’ Che bello, nietwaar. Hoe graag zouden we zelf niet willen dat iemand zo over ons denkt 😉

 

Communicatie is iets heel moeilijk en wat een ander denkt over te brengen kan door de andere totaal verkeerd worden opgevat ‘het kwetste haar vooral dat het niet tot Charles scheen door te dringen wat zij te verduren had. Zijn overtuiging dt hij haar gelukkig maakte kwam haar voor als een stompzinnige belediging en zijn zelfverzekerdheid als loutere ondank.’

 

Hoe gemakkelijk is het ook niet om iemand anders de schuld te geven dat je ongelukkig bent ‘was hij niet de oorzaak van alle ellende, de stuitpen aan de riem die haar van alle kanten insnoerde?’

 

Ik had het in het begin over verlangens die je beter onvervuld kan laten: ‘hij zei niet meer zoals eerst zulke tedere woorden dat zij tot tranen toe geroerd werd, en ook zijn liefkozingen waren niet meer zo onstuimig dat zij haar zinnen verloor, en hun grote liefde die die haar leven overheerste, leek uit haar weg te sijpelen zoals het water van een rivier verdwijnt in de bedding en zij zag het slijk. Zij wilde het niet geloven, zij werd eens zo teder en Rodolphe verborg zijn onverschilligheid hoe langer hoe minder.’

 

Ze weet zelf dat ze te veel verwachtingen heeft, maar ze geniet er zo van: ‘wat had zij toen een geluk gekend! Wat een verwachtingen! Daar bleef nu niets meer van over! Zij was ze kwijtgeraakt in de loop van haar leven, zoals een reiziger in elke herberg op zijn weg iets van zijn rijkdom achterlaat’

 

Dat waar je zo naar verlangd hebt kan zoals gezegd op teleurstelling uitdraaien: ‘nu wekte alles aan hem haar ergernis, zijn gezicht, zijn stilzwijgen, zijn voorkomen , ja zijn wezen.’

 

Toch zulke prachtig opgetekende gevoelens en uitspraken allemaal. Daarom vind ik het ook spijtig dat ik het boek niet heb kunnen uitlezen.

 

Wat ik er voor mezelf uit onthoud is hoe een mens naarmate hij volwassen wordt zijn naïviteit verliest, gaat inzien dat ‘het is wat het is’ en dat een mens er hier moet proberen het beste van te maken, dat een mens echter dromen en verlangens nodig heeft en zich niet moet laten ontmoedigen als die niet met de realiteit blijken te kloppen. Gewoon doorgaan, liefhebben wat je hebt, maar toch ook nog ergens van kunnen dromen.

 

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *