Joke van Leeuwen: Feest van het begin (verslag van de bijeenkomst in Halle door Christel)

feest van het beginOp 14 december bespraken we met de leeskring van Halle Feest van het begin van Joke van Leeuwen. Ilse Trimborn van Leesweb begeleidt onze leeskring. We werken telkens volgens een vast stramien. Om te beginnen geeft ieder om beurt zijn mening over het boek: of je het al dan niet (graag) gelezen hebt, wat je boeide in het verhaal, de schrijfstijl… Daarna praten we verder over de inhoud van het boek, de personages,… Ieder heeft zijn eigen inbreng en het zijn altijd heel boeiende discussies waarbij ieders mening gerespecteerd wordt.
Deze keer waren alle leeskringleden het volmondig met elkaar eens. Feest van het begin is een prachtig boek. Iedereen heeft het met plezier gelezen.

Christel maakte de volgende samenvatting:

Een roman die zo veelzijdig is als haar oeuvre.

Speels en indringend, maar tegelijk soms afstandelijk. Over de geschiedenis, maar door het ontbreken van tijdstip en plaats tegelijk in het hier en nu. Ernstig, maar af en toe ook grappig. De jury van de AKO Literatuurprijs wist ze in elk geval te overtuigen en deze vond Van Leeuwen “een meesterlijk pianist die de toetsen lichtjes beroert”.

Verhaal

De schrijfster neemt ons mee naar het Parijs van de Franse Revolutie, al wordt dat nergens met zoveel woorden gezegd.
In de eerste zinnen wordt duidelijk dat we ons in een grote stad bevinden, en zien we een volk dat in opstand komt tegen de koninklijke overheersing. (proloog).
Verderop zoomt Van Leeuwen in op de levens van een handvol mensen die door die revolutie op hun kop worden gezet.
Een van hen is de jonge Catho (Catherine – Claire…), een vondeling die in een klooster terecht komt. Daar maakt ze kennis met zuster Berthe, een jongedame van goede afkomst die door haar ouders naar het klooster wordt gestuurd vanwege enkele nachtelijke escapades. Ze zit daar dan ook tegen haar zin.
In Catho vindt Berthe een gelijkgestemde dromerige ziel. Catho trekt zich aan Berthe op en leert schrijven van haar. Berthe ziet en behandelt haar als de kleine zus die ze altijd had willen hebben.
Op een dag is Berthe plots verdwenen, alsof ze nooit in het klooster geweest is. Catho besluit daarop om voor de vrijheid te kiezen en ontvlucht de gestrenge zusters.
We maken kennis met Tobias, een instrumentenbouwer. Op een dag ontmoet hij Charles, een man die zijn passie voor muziek deelt. Samen maken ze muziek, Tobias op de klavecimbel of piano, Charles op zijn viool. Hoe teer de muziek, hij verdoezelt niet het beroep van Charles. (de beul van de stad)
Dan is er de kunstschilder Gustaphe. Hij hoopt dat zijn werken ooit in de Salon komen te hangen.
De levens van al deze personages kruisen elkaar op een zeker moment in het boek.

Aangehaalde thema’s:

1.Franse Revolutie (niet expliciet uitgesproken) – Parijs – île St Louis – Bastille

2.De beul – uit de maatschappij gezet – familie overlevering
De mens en het werk scheiden
Heeft gezin, houdt van muziek, gaat graag in de tuin – kruiden – geneeskunde
Voert zijn werk uit en wordt daar welstellend van (minder aan het eind vh boek) Adel verliest zijn rijkdom
Tobias kijkt onbevangen- menselijk maken van het systeem
De beul krijgt een menselijk gelaat

3.Tobias – het buitenbeentje Duits? Accent? Hoort er niet helemaal bij. Gelijkenis met de beul?

4.Het meisje met de zwarte vlek
Ze is een anonieme figuur, ze is de rode draad door het verhaal, ze krijgt geen naam.

5.Gustave – belangrijkste nevenpersonage – de schilder

6.Hoofdpersonage Catho
Overlever – entrepreneur – tegendraads meisje
Typisch Joke Van Leeuwen figuur: meisjes die rebels zijn – anders dan de andere – volgt niet slaafs de regels – handen staan – Pippi Langkous figuur.
Boek is ook geschikt voor adolescenten
Zeer hedendaagse vrouw. Past ze in die tijdsgeest van de Franse Revolutie?
Is ze gelukkig? Levensgeluk van de veranderende tijden. Is Berthe voor haar geluk? Gelukkig als alle basisbehoeften zijn voldaan?
Gaat nieuwe vrijheid (‘3de jaar van de nieuwe vrijheid’) op voor Catho?
Ze is met weinig tevreden – dan nog is ze gelukkig.

7.Berthe – adellijke stempel kwijt – relatie tot de knecht

8.Van alle personages wordt geprofiteerd.
Heel het feest is niet voor hen. Het werd voor iedereen moeilijk. Niet enkel voor de adel.
Nadien komt terreur en Robespierre.

9.De halsdoek van de moeder van Gustave – doorheen heel het verhaal.
Van Leeuwen spiegelt in haar roman. Vb. de vriendschap Catho Berthe tov Tobias Gustave

10.Einde – zeer bewust – zeer open

Taal:

Lange zinnen (p114)

Parallel met kinderboeken (p241)
Op de gevel staat de zin … de letter R lijkt op een P die een steunbalk heeft gekregen omdat hij anders zou omvallen” ..

Joke van Leeuwen schrijft in Feest van het begin prachtige, beeldende zinnen.
De regen gutst langs de strenge gevels van een hospice voor wezen in een van de faubourgs, waar al vijftien jaar tussen andere kinderen met verloren ouders een vondelinge woont die op haar handen kan staan.
er bestaat tegengif voor een vergiftigd lichaam, maar niet voor een belazerde geest

Middeleeuws taalgebruik in een moderne jurk
“ze had er aangescheld” (bellen)
Een nachtspiegel legen(bedpan)
Een smerige boezelaar (schort?)
De kokarde voor het vaderland
Kleding met vermoeide draad
Scheetjes als engelentrompetjes – dwars door har goede voornemens heen een scheet laten als een schot
De lucht is dik van bederf.
Van de parterre tot de engelenbak
De non met de lange naam (van adel)

Is ‘feest van het begin’ een historische roman?

Het geeft de schrijver de mogelijkheid (de vrijheid) om alle kanten uit te gaan. Context is een roman tegen een historische achtergrond. Revolutie is universeel. Het is een sociale geschiedenis.
Historische context? De beul en Tobias Schmidt hebben echt bestaan. Berthe en Catho zijn verzonnen. Gustave de schilder zoekt zijn plaats.
Hoofdstuk 19 – Olympe de Gouges (Marie Goese) vrouwen van belang in de geschiedenis. -) vrouwelijke STERKE figuren. We weten dat de geschiedenis is geschreven door de Blanke man?

Titel?

‘Weest gelukkig’ – ‘Feest van het begin’

Volgende bespreking op 8 feb 2016 – La Superba, Ilja Leonard Pfeiffer (vluchtelingenproblematiek – Genua – migratie – blanken tov zwarten – hard boek? – gortig – ndl auteur)

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *