Henry Bauchau: Maalstroom (boekbespreking april 2009)

Biografie
Henry Bauchau (1913-2012)) groeide op in Leuven in een tweetalig bourgeoismilieu. In 2009, op zijn 96ste!, was hij nog te gast in de Brusselse boekhandel Passa Porta.
De schrijver ervaart zijn jeugd als eerder ongelukkig. Hij heeft de twee wereldoorlogen (+een brand in het ouderlijk huis) meegemaakt en is veel verhuisd. Hij leefde zich vooral uit in lezen en sport. Hij studeerde rechten in Brussel en werkte er ook een tijdje als advocaat.
Na WO II vertrok hij naar Parijs. Het is daar dat hij, na 1950, zijn eerste gedichten begint te schrijven, die in ’58 worden uitgegeven onder de titel ‘Géologie’. In 1951 verhuisde hij naar Zwitserland, waar hij in Gstaad een privéschool oprichtte.
In 1975 ging hij weer in Parijs wonen. Hij werkte er als psychotherapeut in een daghospitaal voor ‘moeilijke’ adolescenten. En hij schreef, hoe langer hoe meer. Vanaf 1990 is hij lid van de Koninklijke Academie voor Literatuur van de Franstalige gemeenschap. In 2002 kreeg hij de Prix International Union Latine de Littératures Romanes, in 2008 de Prix du Livre Inter. Zijn ondertussen omvangrijk oeuvre is vertaald in het Spaans, Engels, Chineels, Japanees, … Maar in het Nederlands verschenen tot nu toe slechts twee vertalingen, nl. ‘Maalstroom’ en ‘Het blauwe kind’.

Personages:
Ik = (Henry Bauchau?)
Argile = partner
Paule = schoondochter
Mykha = zoon
Win = kleinzoon
Stéphane = gestorven vriend
Shadow = nazi, moordenaar Stéphane
en niet te vergeten de naamloze moeder van Paule

Vragen:
1. In het verhaal komen drie perioden voor. Welke? Waar spelen ze zich af?
2. De Franse uitgever (Actes Sud) spreekt over twee typische aspecten van Bauchau, nl. het autofictionele en het mythologische. Waar vind je die in het verhaal?
3. De oorspronkelijke titel luidt ‘Le boulevard périphérique’; Naar welke titel gaat je voorkeur uit? Waarom?
4. In de roman zijn twee verhaallijnen heel strak met elkaar verweven. Welke? Hoe komt dat tot uiting?
5. Bauchau werkt als psychoanalist. Merk je dat in deze roman?
6. Hoe beschrijft Bauchau zijn personages?
7. Hoe springt Bauchau om met de taal?
8. Welk standpunt neemt de verteller in?

Artikel uit het NRC Handelsblad 6 juni 2008 (Margot Dijkgraaf)
Henry Bauchau krijgt prix du Livre Inter voor doorwrochte roman

Vlak voor het feestelijke slot van de Assises Internationales du Roman in Lyon (een optreden van de legendarische acteur en cineast Michel Piccoli, die een monoloog zal lezen uit En Amérique van Susan Sontag), komt het bericht dat de Franstalige schrijver Henry Bauchau de prix du Livre Inter heeft gekregen. Guy Walter, directeur van Villa Gillet, brein achter en organisator van de Assises, is enthousiast. Als groot liefhebber en kenner van literatuur en filosofie kent hij Bauchaus werk, alleen net niet zijn recentste roman die nu bekroond is Le boulevard périphérique.
Henry Bauchau (95) is een Belgische dichter, romanschrijver en psychoanalyticus die al een enorm oeuvre op zijn naam heeft staan. Het is een van die in het Frans schrijvende auteurs die in Frankrijk niet echt een publiek hebben gevonden en in Nederland volledig onbekend zijn gebleven. Dat is niet terecht.
Le boulevard périphérique is een knappe, doorwrochte, niet gemakkelijke roman waarin twee verhalen door elkaar lopen. Het ene is het verhaal van de ziekte en de dood van de schoondochter van de verteller, die iedere dag over de Parijse boulevard périphérique rijdt om haar in het ziekenhuis te bezoeken. De tweede, veel duisterder verhaallijn is die van zijn ambiguë relatie tot een vroegere vriend, Stéphane, een knappe, eigenzinnige alpinist die tijdens de oorlog in het verzet ging en op gruwelijke wijze de dood werd vermoord.
Bauchau is psychoanaliticus en dat merk je in zijn beschrijvingen. Het web van hulp en mededogen dat er rond de stervende vrouw wordt gespannen krijgt alle lagen mee van wanhoop en hoop, uitzichtloosheid en liefde. De opstoppingen op de périphérique zijn symbool voor doordraaien en stoppen, gas geven en remmen, die alle fasen van de ziekte begeleiden.
Vooral met het dubbelzinnige, imaginaire, broeierige verhaal over de vroegere jonge mannen-vriendschap blijf je lang bezig. De verteller ontmoet in gedachten de SS-er die zijn vriend heeft gedood, de lezer is getuige van hun beider monologen over het verleden. Wrede verhoudingen zonder humor, waar de analyticus die Bauchau is vast veel plezier aan heeft beleefd en waar de lezer sidderend getuige van is. Het boek maakt soms de indruk een dagboek te zijn, vol observaties uit het verleden, intiem van toon en bij tijd en wijle gruwelijk als een nachtmerrie.
De prix France Inter wordt toegekend door de luisteraars van radio France Inter. De jury, samengesteld uit 24 luisteraars van France Inter en voorgezeten door romanschrijver Alberto Manguel, verkoos Le boulevard périphérique boven Mon traître van Sorj Chalandon. Bauchau is ook genomineerd voor de prix Cévennes, een Franse prijs, geïnitieerd door de regio Cevennes en dagblad Le Monde, die op 14 juni zal worden uitgereikt aan de beste, in het Frans vertaalde Europese roman van het afgelopen jaar.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *