De stadsbibliotheek van Maastricht in het Centre Céramique


Als je vanuit de binnenstad van Maastricht de Maas oversteekt kom je in de wijk Céramique met de prachtige bibliotheek van architect Jo Coenen. In juli, traditioneel een zeer kalme bibliotheekmaand, bracht ik een bezoek.

Het CC of het Centre Céramique in Maastricht

Een CC in Vlaanderen is een cultuurcentrum, maar het CC in Maastricht staat voor Centre Céramique. Dit gebouw behelst de bibliotheek, maar geeft ook onderdak aan een leescafé, het gemeentearchief, de stadshal en het European Journalism Centre. Sinds de opening in 1999 heeft de bibliotheek plaats moeten inbinden ten voordele van de andere functies van het gebouw: tentoonstellingen (vooral keramiek, glas, Japanse prenten), evenementen en ontmoetingsruimte. Dus toch een soort cultuurcentrum.

De naam Centre Céramique

De bibliotheek ligt in de wijk Céramique, die haar naam ontleende aan de aardewerkfabriek ‘Societé Céramique’. Daar maakten de ‘pottemennekes’ in moeilijke omstandigheden hun aardewerkproducten: serviesgoed en sanitair (lavabo’s, wc-potten en urinoirs). Na de sluiting in 1980 lag het 23 hectare grote fabrieksterrein enkele jaren braak. In 1987 begon de herontwikkeling. Aan de hand van een masterplan van architect Jo Coenen begon men een nieuwe moderne wijk te bouwen. Jo Coenen zei toen: “Ik wil het binnenstadsgevoel buiten de stad overbrengen. Ik wil een plek waar een zwerver kan liggen, zonder dat iemand zich meteen afvraagt: hé, wat doet die zwerver hier?”

Jo Coenen is niet alleen de ontwerper van het masterplan, hij ontwierp ook het Centre Céramique, dat in 1999 haar deuren opende. Hij zag toen de bibliotheek als “een cultureel informatiecentrum dat in vorm en inhoud ver moet uitsteken boven de Nederlandse bescheidenheidsnorm voor bibliotheken met hun stalen boekenkasten, TL-balken en verlaagde plafonds.” Van buitenaf biedt het gebouw een mooi evenwicht van steen, hout en glas. Binnenin overheerst het ruimtegevoel en rustig licht. Die verlichting zit voornamelijk in de houten boekenrekken. Mooi!

De architect heeft met zijn bibliotheek (Terecht!) zo veel lof geoogst dat hij meteen ook de nieuwe bibliotheek van Amsterdam mocht tekenen.

Is de architect in zijn opzet geslaagd?

Hij heeft alleszins een prachtige bibliotheek ontworpen. Maar een zwerver zie ik me in die wijk niet tegenkomen. De wijk wordt vooral bewoond door 50+’ers en hoogopgeleide jongvolwassenen. De appartementen in de nieuwe wijk zijn duur. De pleinen bij het Centre Céramique en het ernaast gelegen prestigieuze Bonnefantenmuseum (architect Aldo Rossi) zijn goed onderhouden. De winkels in de straten, waarvan Jo Coenen droomde dat ze een soort Ramblas zouden worden, verkopen dure design.

En de bibliotheek? Het was stil toen ik er was. Maar juli is traditioneel de kalmste uitleenmaand.

Waar ik echter vooral van schrok, was de prijs van een lidmaatschap voor een volwassene. Daar waar wij in de meeste bibliotheken in Vlaanderen 5 euro lidgeld voor een jaar vragen, is dat in het CC 38,50 euro per persoon. Niet echt laagdrempelig. Het internetgebruik is bovendien niet gratis. Als je geen jaarabonnement hebt, kan je via een basispas van 3 euro 1 uur per dag op internet. Voor elk uur extra betaal je 0,50 euro.

Enkele cijfers

De bibliotheek heeft bewust haar ruimte en collectie doen krimpen, ten voordele van meer eigentijdse behoeften, zoals ontmoetingsruimte, tentoonstellingen, bijeenkomsten, … Van de circa 277.000 stuks in 2011 in het CC (+2 filialen!) naar circa 215.000 stuks in 2013.

Het aantal uitleningen is in diezelfde periode voor het CC en haar 2 filialen gezakt van circa 729.000 naar 570.000. Let wel dat de werking van de twee filialen in die twee jaar tot een minimum werd herleid. In het CC zelf is het aantal uitleningen in 2013 echter wel gestegen.

En het aantal bezoekers? Die is de laatste jaren gedaald. In het Centre Céramique kwamen er in 2011 nog 342.469 bezoekers, in 2013 waren dat er 290.728. De gemiddelde duur van een bezoek in 2013 is wel veel langer geworden, wat deze cijfers weer relativeert. Het CC is duidelijk meer een verblijfs- dan een uitleenbibliotheek geworden. Het is er ook aangenaam vertoeven.

Conclusie

2012-2013 was, mede door bezuinigingsmaatregelen, een periode van grondige reorganisatie. Ondanks enkele moeilijke jaren, zijn de uitleencijfers in bibliotheek Centre Céramique in 2013 gestegen. Nu de hervormingen achter de rug zijn, kunnen we alleen maar uitkijken naar de cijfers van de volgende jaren.

Het oorspronkelijk ideaal van Jo Coenen om ‘de sfeer van een binnenstad buiten de stad te creëren’ lijkt niet echt verwezenlijkt. De nieuwe bibliotheek die de architect mocht ‘zetten’ in Amsterdam is waarschijnlijk meer ingebed in het stedelijk leven (zie foto) en zal daar misschien meer tot haar recht komen.

Stichting-Openbare-Bibliotheek-Amsterdam_6-573x430

Tenslotte wil ik even melden dat in de nieuwe bibliotheek in Amsterdam het lidgeld ook hoog is. Daar kost een standaard leenpas 35 euro per jaar, waarmee de eigenaar gratis gebruik kan maken van internet en wifi, en 50 materialen per jaar kan lenen. Daar schrikt een Vlaamse bibliothecaris toch wel even van. En wat zouden de Vlaamse bibliotheekbezoekers daarvan vinden?

Bronnen:
Brochure ‘Centre Céramique’, uitgave van de gemeente Maastricht, 2000
Jaarverslag Centre Céramique 2013,

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , . Bookmark de permalink.