Cyriel Buysse: Tantes (boekbespreking maart 2009)

Biografie

Cyriel Buysse werd in 1859 geboren in Nevele. Zijn vader had een gespecialiseerde cichoreifabriek. Zijn moeder is een Loveling, de zus van de schrijfsters Rosalie en Virginie Loveling. Cyriel was de oudste van drie. Hij heeft een broer, Arthur (liberaal volksvertegenwoordiger), en een zus, Alice (die liberaal gemeenteraadslid in Gent zal worden).

Cyriel was bestemd om zijn vader op te volgen. Hij volgde een beroepsopleiding in Gent, maar voltooide deze studies niet. Hij werd vanaf 1875 tewerkgesteld in de fabriek van zijn vader. In ’78 werkte hij aan de burgerlijke stand van Nevele. In zijn literaire ambities wordt hij gedwarsboomd door zijn vader, maar gesteund door zijn moeder en zijn tante Virginie Loveling. Zijn vader stuurde hem in de herfst van 1886 “voor zaken” naar Amerika. De reis zou nog door verschillende andere gevolgd worden, telkens met de bedoeling een cichoreifabriek in de V.S. te vestigen, wat mislukte. Alles samen verbleef hij er drie jaar.

Met de publicatie van de naturalistische novelle “De biezenstekker” in De nieuwe gids (juni 1890, vestigde hij voorgoed zijn reputatie als schrijver. Hij werd redactielid van Van Nu en Straks, Eerste Reeks (1893-1894). Aan de Nieuwe Reeks (1896-1901) heeft hij echter niet meer meegewerkt: hij kon de schulden van de eerste reeks niet mee vereffenen (zijn vader had hem “de vivres gecoupeerd”) en op 1 oktober 1896 was hij in het huwelijk getreden met de Haagse weduwe Nelly Tromp-Dyserinck, waarna het echtpaar zich vestigde in Den Haag, Laan van Meerdervoort 11. In 1887 zorgde het vinnig polemische stuk over “Flamingantisme en Flaminganten” voor een tijdelijke breuk met de literaire vrienden in Vlaanderen.

Na de geboorte van zoon René Cyriel (1897) zou de familie de lente- en zomermaanden doorbrengen in Vlaanderen, te Afsnee bij Gent (vanaf 1899), waardoor Buysse verbonden bleef met het (ook Franstalige) literaire leven in Vlaanderen. Hij gaf echter voornamelijk uit bij Nederlandse uitgevers en trad toe tot de redactie van Groot Nederland, opgericht in 1903 door W.G. van Nouhuys en Louis Couperus. Met deze laatste bleef hij levenslang bevriend.

Buysse is steeds een groot reiziger geweest; hij bezat al vroeg een auto, waarmee hij vaak door Frankrijk reed, o.m. samen met zijn vriend, de schilder Emile Claus, op bezoek bij M. Maeterlinck. In Vlaanderen voelde hij zich als schrijver miskend. Een bredere, officiële, hulde kreeg hij pas in 1929, toen hij zeventig werd. Eind 1930 werd hij verkozen tot lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde te Gent. Op 21 juli, enkele dagen vóór zijn overlijden (op 25 juli 1932 te Afsnee), wordt hem door Koning Albert de baronstitel verleend. (deze gegevens vond ik op de website van de Cyriel Buyssegenootschap, nl. www.cyrielbuysse.be)

Bibliografie

 

1897: aanstootgevend artikel Flamingantisme en Flaminganten in De Amsterdammer (waarin hij het tegelijk openlijk betreurde dat hij moest publiceren in dat bekrompen, achterlijk taaltje dat het Vlaams was….)

 

—————

 

1890: De biezentrekker

1893: Het recht van de sterkste

1898: Schoppenboer 

1899: Uit Vlaanderen

1900: Te lande

1902: Het gezin van Paemel (verfilmd in 1987 door Paul Cammermans, Scenario van Hugo Claus. Met Senne Roeffaer als boer Van Paemel, Chris Boni als zijn vrouw en Jan Decleir als Masco.

 

 

—————

1905: In de natuur

1905: Het leven van Rozeke van Dalen

1906: ’t Bolleken    (televisiefilm in 1988, regie Marc Didden, actrice Antje De Boeck                                                               

1907: Lente (televisiefilm in 1983, regie Dré Poppe, scenario Rudy Geldhoff. Met Chris Thys, Blanka Heirman, Dries Wieme, Jo de Meyere, Walter Cornelis.

1912: De nachtelijke aanranding

1924: Tantes (televisiefilm in 1984, regie Juul Claes, scenario Rudy Geldhof. Met Dora van der Groen (tante Clémence), Denise Deweerdt, Jenny Tanghe, Sien Eggers (Adrienne), Alex Wilequet)

1925: Emile Claus. Mijn broeder in Vlaanderen.

Zijn werk wordt maar pas vanaf de jaren 70 van dan de vorige eeuw populair. Gedurende zijn leven geraakte hij zijn boeken aan de straatstenen niet kwijt.

Reden:

* zijn anti-flamingantisme

* Nederlandstalige boeken werden in die tijd niet goed verkocht. Elite las Frans.

* Rauw naturalistisch en anti-klerikaal

Illustratief is ook hoe hij na de publicatie van Het recht van de sterkste in de Boekengids (nochtans van niet-katholieke zijde) beschreven werd als “den perversen dekadent, den cynieken anti-klerikalist, den vuilschrijver die aast op passies.”

Personages

 

Meneer Dufour

Zijn kinderen: Max, Clara, Adrienne, Edmée

Zijn zussen: Clemence, Estelle, Victoire

Raymond

Knecht

De Verstrastjes

 

Vragen:

 

  1. Het verhaal begint met het huwelijk van Max en Marie. Je kan die gebeurtenis als een sleutelmoment beschouwen. Waarom?
  2. De drie tantes en de drie nichtjes. Er zijn heel wat parallellen. Welke?
  3. Is er een evolutie in de karakters? Zo ja, welk?
  4. Kan je de kritieken op Buysse in zijn tijd (zie inleiding) begrijpen?
  5. Ook Buysse geeft kritiek. Op wat en wie?
  6. Waarin ligt volgens jou de kracht van Buysse’s verteltalent?
  7. Achteraf beschouwd waren er heel wat aanwijzingen in het boek die erop wezen dat het slecht met Estelle zou aflopen. Had je echter tijdens het lezen zo’n einde verwacht? Vond je het spannend?
  8. Waar en wanneer speelt dit verhaal zich af? Is het herkenbaar? Is het verhaal ook tijdloos?

Citaat: (uit www.cyrielbuysse.be)

“Ik wil geen enkel
mijner werken verdedigen;

ik wil alleen vaststellen [..]

dat ik ze geschreven heb, 

zoals ik zou een kreet slaken,

natuurlijk en onwillekeurig,

omdat ik ’t op een gegeven ogenblik

aldus in mij gevoelde.”

Cyriel Buysse

Extra:

 

Joris van Parys, Het leven niets dan het leven, Cyriel Buysse en zijn tijd, 956 pagina’s | Atlas | juli 2008

 

Zie ook de tentoonstelling in het Museum Schone Kunsten Gent, Emile Claus en het landleven, 21 maart tot 21 juni.

 

Het museum richt op zondag 10 mei een lezing in van Joris van Parys, Wij zijn van dezelfde grond. Emile Claus en Cyriel Buysse.

 

Beschrijving

 

CYRIEL BUYSSE (1859-1932) was schrijver en fabrikant. Hij was de Vlaamse naturalist bij uitstek, een verteller par excellence, een pionier van de moderne roman in Vlaanderen. In zijn jonge jaren pendelde hij tussen Nevele en New York, later tussen Deurle en Den Haag. Met Maurice Maeterlinck, Louis Couperus en de schilder Emile Claus onderhield hij duurzame vriendschappen. Als vrijzinnig liberaal met socialistische sympathieën, maar ook als tegenstander van zowel Vlaams- als Franshaters botste hij met zowat alle taboes van zijn tijd.
Het leven, niets dan het leven maakt korte metten met de vele clichés en vooroordelen waarmee Buysse zijn leven lang werd achtervolgd. Bovendien is het boek een verrassende combinatie van biografie en historiografie: 75 jaar Vlaamse en Europese cultuurgeschiedenis als achtergrond en context van een intrigerend schrijversleven in het grensgebied van de 19de en de 20ste eeuw.
De biografie werd bekroond met de ABN AMRO Bank Prijs voor het Beste Non-Fictie Boek 2007 en de prijs van de provincie Oost-Vlaanderen voor essay en monografie 2007.

Joris van Parys (1944) publiceerde eerder de biografie van Frans Masereel. Ze werd vertaald in het Duits en het Frans, en bekroond met de Gouden Uil 1996 en de Henriëtte de Beaufort-prijs 2001.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *