Cees Nooteboom: Rituelen (boekbespreking maart 2009)

Biografie:   

Cornelis Johannes Jacobus Maria nooteboom werd geboren in 1933 in Den Haag. Zijn vader verliet in 1943, toen Cees tien was, het gezin voor het kindermeisje. Twee jaar later, in 1945, kwam de vader om bij een Engels bombardement op Den Haag. Na de oorlog verbleef Cees een paar maanden bij ooms en tantes en in 1946 trok hij weer bij zijn moeder in.

In 1947 hertrouwde zijn moeder met een streng katholieke man. Door hem werd Cees naar kloosterscholen in het katholieke zuiden van Nederland gestuurd, maar op geen enkele hield hij het lang uit. Van elke school werd hij na een tijdje weggestuurd, omdat hij een slechte invloed op de andere leerlingen zou hebben.Toch wist hij toen al dat hij schrijver wilde worden. Hij las veel en had door zijn tijd op de kloosterscholen de klassieken leren waarderen. Op zijn zeventiende werden de problemen met zijn strenge stiefvader zo groot, dat Cees in 1951 te Hilversum op zichzelf ging wonen waar hij werkte bij een bank in Hilversum nadat hij werd afgekeurd voor militaire dienst, omdat hij te mager was . In de avonduren maakte hij zijn gymnasiumopleiding af.

Na zijn examen wijdde hij zich aan de literatuur en begon als literair journalist voor verschillende kranten te werken.

In 1953 begon Cees Nooteboom door Europa te zwerven. Hij vertrok al liftend naar het zuiden, richting Parijs. Hij rekende erop dat Simon Vinkenoog, die bij de Unesco in Parijs werkte, wel een baantje voor hem wist. In Parijs aangekomen, leerde hij in een jeugdherberg de fotograaf Philip Mechanicus kennen. De dagen van Cees werden overdag gevuld met werken in de kantines van de Unesco en zijn vrije tijd bracht hij in gezelschap van Philip Mechanicus door, pratend, feestend en schrijvend. Aan het eind van de zomer in 1953 trokken Nooteboom en Mechanicus al liftend verder naar het zuiden en kwamen terecht op een eilandje voor de kust van Cannes. Toen het geld op was, liftten de twee weer terug naar Nederland, waarbij ze onderweg op de meest onmogelijke plekken de nacht doorbrachten.

Hij begon in Nederland als copywriter bij een reclamebureau te werken. Daarnaast verdiende hij bij door reisreportages te maken voor het weekblad Elsevier. Van ’61 tot ’68 was hij redcacteur bij de volkskrant. Sedert 1967 is hij reisredacteur bij ‘Avenue‘. Samen met de fotograaf Eddy Posthuma de Boer, en soms met zijn toenmalige vriendin Liesbeth List, reisde hij de hele wereld af. Zijn werk voor Avenue stelde hem in staat zijn doel te bereiken: reisverhalenschrijver worden. In 1977 verzorgt hij in Avenue ook de poëzierubriek. Deze periode duurde tot 1980, toen pas durfde hij het weer aan een gewone roman te schrijven, nl. Rituelen.

Nootebooms werk is vertaald in het Duits, het Engels, het Spaans, het Frans, het Turks, het Hongaars en vele andere talen. Vooral in het Duitse taalgebied is Nooteboom een echte bestseller-auteur, waar de vertaling soms nog sneller verkrijgbaar is dan het Nederlandse origineel in Nederland.

Hij krijgt veel prijzen, zoals de Constantijn Huygensprijs (92), de Europese Literatuurprijs (93), de PC Hooftprijs (2003). Er worden hem ook veel eredoctoraten toegekend, zoals dat van de KUB (98),  van Nijmegen (06) en van de Freie Universitat Berlin (2008).

Op dit moment leeft Nooteboom als het ware uit de koffer. Hij reist de hele wereld af om lezingen te geven, literaire evenementen bij te wonen, speeches te houden.

Nooteboom woont in Amsterdam; de zomer brengt hij meestal door op Menorca; en zijn derde verblijfplaats is Berlijn. Cees Nooteboom heeft verschillende relaties gehad. Eerst was hij getrouwd met Frances Diana Lichtveld. Daarna heeft hij een relatie met Liesbeth List gehad voor wie hij ook songteksten schreef. Zijn huidige partner is Simone Sassen. 

Bibliografie (een greep uit…)

  • 1955: Philip en de anderen  (bekroond met de Anne Frankprijs)
  • 1963: De ridder is gestorven
  • 1964: Gesloten gedichten (poëzie)
  • 1965: Een nacht in Tunesië (reisverhaal)
  • 1980: Rituelen (bekroond met de F. Bordewijksprijs 81 en de amerikaanse Pegasusprijs 82. Verfilmd in 89)
  • 1981: Een lied van schijn en wezen (novelle)
  • 1991: Het volgende verhaal (boekenweekgeschenk)
  • 1992: De omweg naar Santiago (reisverhaal)
  • 1998: Allerzielen

  • 2009: ‘s Nachts komen de vossen (verhalen)

Personages:

  • Inni Wintrop,
  • Arnold Taads
  • Philip Taads.
  • Zita
  • Tante Therese, meid Petra
  • Duifje
  • Kunsthandelaar Bernard Roozenboom

  • Kunsthandelaar Riezenkamp 

Structuur en korte inhoud:

Intermezzo (1963): Het huwelijk tussen Inni Wintrop (nu 30 jaar) en Zita loopt stuk. Zita wordt verliefd op een Italiaanse fotograaf, ze gaan naar Italië. Als Inni dit ontdekt doet hij dronken een zelfmoordpoging, die mislukt.

Arnold Taads (1953): Inni ( nu 20 jaar) krijgt bezoek van tante Thérèsa, die hem in contact brengt met Arnold Taads. Hij krijgt geld…

Philip Taads (1973): Inni (nu 40  jaar)gaat naar twee kunsthandelaren, om tekeningen te verkopen. Bij één van die kunsthandelaren ontmoet hij Philip Taads, die geïnteresseerd is in ceremoniële theekommen.  Philip kan na lang sparen eindelijk zo’n theekom kopen en nodigt Inni en de kunsthandelaar uit voor een theeceremonie.  

Verhaal wordt verteld als Inni 45 jaar is. Er is een auctoriële verteller aan het woord.

Thema’s:

Met een bewust ironische afstand worden aan de hand van enkele goed uitgekozen figuren verschillende pogingen beschreven om door een geritualiseerde levenswijze te ontkomen aan de absurditeiten van het bestaan. Maar het verlangen naar absoluutheid dat al die rituelen kenmerkt, wordt gerelativeerd doordat Zijn en leven uiteindelijk niet gestructureerd kunnen worden. (www.kunstbus.nl).

Pas met de roman Rituelen (1980, F. Bordewijkprijs 1981, Mobil Pegasus Literatuurprijs 1982) vond hij als prozaschrijver de erkenning die de reisreportages hem niet hadden gebracht. In Rituelen domineren dezelfde thema’s als in de poëzie: de preoccupatie met het vraagstuk van de tijd als lineaire en als cyclische levensbeweging, de fascinatie door de dood in zijn volstrekte onverbiddelijkheid en de zij het sceptische aanvaarding van het leven dat vooral in de voltrekking van zijn rituelen (in de ruimste zin genomen) niet alleen het persoonlijke verleden structureert, maar dit ook integreert in de traditie van de westerse cultuur en het als schakel in een bovenindividuele continuïteit zin geeft. De beschouwing van het kunstvoorwerp is voor de hoofdpersoon Inni Wintrop, toeschouwer, dilettant en amateur-kunsthandelaar, het ritueel bij uitstek om aan het verleden deel te hebben. Dit motief verbindt het boek duidelijk met Voorbije passages (1981), waarin de reiziger Nooteboom niet alleen op adequate wijze landschappen en steden oproept, maar ook in zijn verslagen van tentoonstellingen de avontuurlijke tocht door het kunstwerk onderneemt, het kunstwerk dat mogelijk bij machte blijft scepticisme en distantie tijdelijk op te heffen in een moment van overgave. Het is overigens dit fundamentele scepticisme dat Inni Wintrop in Rituelen behoedt voor de verlokkingen van het absolutisme waaraan Arnold Taads en diens zoon Philip ieder op hun eigen wijze ten offer vallen. Het boek is daarbij zijn eigen thema doordat het ritueel van het lezen deze problematiek voor de lezer dwingend zichtbaar maakt. (www.dbnl.nl)

Vragen:

  • Wat weten we van het leven van Inni Wintrop voor zijn ontmoeting met Arnold Taads?
  • Waarom betekent de ontmoeting met Arnold Taads een keerpunt in het leven van Inni Wintrop?
  • Welke levensvisie houdt Inni Wintrop erop na?
  • Is er een evolutie in het denken van Inni Wintrop gedurende de 20 beschreven jaren?
  • Stijl? Soort boek

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *