Amos Oz: Onder vrienden (boekbespreking februari 2014)

onder vrienden
A.Biografie
Amos Oz, in Jeruzalem in 1939 geboren als Amos Klausner, kende geen gelukkige jeugd. Hij had een zeer strenge geleerde vader en een romantische gevoelige moeder. Toen Oz twaalf was, pleegde zijn moeder zelfmoord. Op zijn veertiende vluchtte hij naar een kibboets waar hij de familienaam Oz (=Hebreeuws voor ‘kracht’) aannam.

Hij bleef er dertig jaar. Hij trouwde in 1960 met Nily Zuckerman en kreeg drie kinderen: Fania, Daniel en Gallia. Hij bewerkte het land en om te mogen schrijven moest hij toestemming krijgen. Het geld dat hij met dat schrijven verdiende, moest hij aan de gemeenschap afgeven. Op die manier kon hij beetje voor beetje schrijfvrijheid afkopen. Hij ontpopte zich tevens als een prominente voorvechter van een twee-statenoplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict.

In 1986 verlieten ze de kibboets omwille van de gezondheid van hun zoon Daniël. In 1987 werd hij hoogleraar Hebreeuwse literatuur aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev. Hij bleef dat tot zijn pensioen.

In zijn ‘biografie’ (Zelf noemt hij het ‘een roman’) onder de titel ‘Een verhaal van liefde en duisternis, vervlecht hij het verhaal van zijn persoonlijk leven met honderdtwintig jaar familiegeschiedenis, die begint in Odessa en via Polen en Praag eindigt in het door vluchtelingen, pioniers en Holocaustoverlevenden bevolkte Israël. Deze roman wordt nu verfilmd met Nathalie Portman (Black Swan) in één van de hoofdrollen.

B.Bibliografie (een keuze uit…)
1987: Black Box (verfilmd)
1987: Mijn Michaël (verfilmd)
1999: Zo beginnen verhalen (essays)
2000: Dezelfde zee
2004: Zo genees je een fanaticus (essays)
2005: Een verhaal van liefde en duisternis
2006: Plotseling diep in het woud
2007: Verzen van het leven en de dood
2013: Onder vrienden

C.Personages (volgens verhaal)

De koning van Noorwegen: Tsvi Prozivor werkt op de afdeling sierbeplanting, heeft +/- contact met weduwe en lerares Lona Blank
Twee vrouwen: Osnat werkt op de wasserij. Haar man Boaz trekt bij Ariëlla in
Onder vrienden: De elektricien Nachoem Asjrov bezoekt zijn dochter Edna die bij de veel oudere vrouwenzot David Dagan ingetrokken is
Vader: De jonge Mosjee Jasjar bezoekt zijn zieke vader buiten de kibboets
Klein kind: De smid Ronni Sjindlin en zijn vrouw Lea hebben een zoontje, Joeval, dat gepest wordt.
’s Nachts: De secretaris Joav Karni wordt om hulp gevraagd door Nina Sirota. Zij wil weg bij haar man Avner
Dir Adjlon: Henia Kalisj werkt in de kobboetskeuken en zou graag hebben dat haar zoon Jotam toestemming krijgt om bij haar broer in Italië te gaan studeren
Esperanto: De fanatieke schoenmaker Maarten van den Berg wordt om gezondheidsredenen gevraagd om te stoppen met werken. In zijn laatste levensdagen wordt hij geholpen door zijn buurvrouw Osnat.

D.Enkele vragen

1.Het boek bestaat uit acht verschillende verhalen. Toch vormen ze samen een eenheid. Hoe?
2.De titel van het derde verhaal is de titel van het boek geworden. Vind je dat een goede keuze? Waarom?
3.Gaan de kibboetsbewoners vriendelijk met elkaar om? Geef voorbeelden.
4.Hoe beschrijft Oz het leven op de kibboets?
5.Welk verhaal blijft je het meeste bij? Welke figuur spreekt je het meeste aan?
6.Hoe staat Amos Oz tegenover de idealen van het kibboets-systeem?
7.Veel personages hebben problemen met ‘aanrakingen’. Geef een voorbeeld.
8.Sommige personages verlangen ernaar de kibboets te verlaten. Waar hebben ze het op de kibboets moeilijk mee?
9.Welk verhaal geeft volgens jou het best de tegenstelling tussen leven in de kibboets en het lever erbuiten weer? Waarom?
10.Welk verhaal geeft volgens jou het best de tegenstelling oude en nieuwe idealen in de kibboets weer?
11.Volgens de kibboetsmethode is iedereen gelijk. Is dat in de praktijk ook zo? Verklaar.
12.Hoe kijkt Amos Oz terug op zijn jaren in de kibboets?
13.Dit boek speelt zich af midden jaren 50 in een kibboets. Toch spreekt dit boek velen onder ons aan. Waarom? Kan dit boek ook iets voor ons betekenen?
14.Op de kaft staan schaakpionnen afgebeeld. Passend?

E.‘Af en toe vraag ik mijn regering om naar de hel te lopen’ (Dirk Leyman in De Morgen, 21 jan 2013, nav van bezoek Amos Oz in Flagey, Brussel)
De Israëlische schrijver Amos Oz pendelt tussen het rumoer van de politiek en de eenzaamheid van de schrijftafel. De Nobelprijskandidaat kijkt met argusogen naar de verkiezingen van morgen in zijn thuisland. ‘De patiënten zijn klaar voor de operatie. Maar de dokters zijn lafaards.’
Klein maar soeverein. Zo oogt de drieënzeventigjarige Amos Oz. Gehuld in een bolronde winterjas stapt hij op ons af. Klemvast drukt hij de hand, met scherpe blik achter fijngeslepen brillenglazen. Zijn tijd is bemeten, zo meteen vliegt hij terug naar Israël. Toch is elk woord dat hij uitspreekt van een kalme distantie en fonkelende helderheid.
De Israëlische meesterschrijver heeft zondagmorgen in Flagey zevenhonderd toehoorders aan zijn lippen gekluisterd om er zijn nieuwste boek Onder vrienden voor te stellen. Daarin goot hij zijn dertigjarige leven in de kibboets Hulda in subtiele verhalen. Uren kun je luisteren naar Oz’ gelooide stem, die hij voortdurend verheft over de politiek in zijn land … (dit artikel kan je verder lezen op www.demorgen.be en bibliotheek.be)

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in Bibliotheken met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *