Acht boeken met een cover van Michaël Borremans

Eind september hoorde ik Michaël Borremans in Touché (Radio 1, zondagochtend met Friedl’ Lesage) spreken over een boek dat hij erg graag gelezen had, nl. De verwondering van Hugo Claus. Meteen kwam ook de cover van de laatste uitgave van dat werk ter sprake. Niet alleen voor deze roman, maar ook voor zeven andere boeken leende Borremans zijn werk.

Van de acht boeken zijn er vier romans, twee dichtbundels en twee non-fictieboeken. De boeken gaan allemaal over psychologie en vervreemding. De hallucinante taferelen en de mysterieuze codes uit Borremans’ beeldenrijk lenen zich uitstekend tot dit soort werken.

Borremans werkt ook duidelijk illustratief. Woord en beeld staan bij elkaar. Ik citeer hier Michaël Amy in de monografie Michaël Borremans. Whistling a Happy Tune (Ludion, 2008): “In een tijd waarin veel werk op papier wordt gemaakt op formaten die doen denken aan de historiestukken van de negentiende eeuw, kiest Borremans in zijn werk voor de intimiteit van de premoderne boekverluchting. De associatie met boeken is veelzeggend, aangezien op Borremans’ bladen behalve de titel, signatuur en datering ook vaak getallen, woorden en zinnen voorkomen.”

Zijn bizarre beeldentaal, ongebruikelijke combinaties en verspringingen in schaal doen uiteraard denken aan het surrealisme van Magritte, wiens werk, vermoed ik, het meest geleend wordt voor boekomslagen. Kijk maar eens naar een tafel Franse pockets. Wedden dat je er een afbeelding van Magritte tussen ziet! Bij ons denk ik meteen aan Het onverwachte antwoord van Patricia De Martelaere, die niet alleen de cover maar ook de titel van haar roman van Magritte leende. En zo zijn er nog veel meer… In Boston was er in 2006 zelfs een tentoonstelling ‘Book Cover Design and the Spirit of Magritte’. Daar zei Jeffery Howe, professor kunstgeschiedenis,hetvolgende: “These are not Magrittes; the book covers in this exhibition are inspired by him and appropriate his imagery. If imitation is the sincerest form of flattery, Magritte might be said to be one of the most flattered of artists.”(1)

Ik ben benieuwd hoe het Borremans zal verlopen. Hij is alleszins goed op weg. Hieronder, de acht boeken met een cover van Borremans (2)

1.Florette Dijkstra, De onvoltooide, Querido, 2010. Cover: Borremans, The Ghost II. Vlak voordat de schrijfster Erica Hart (lees Anna Blaman…) getroffen wordt door een hartstilstand en met haar hoofd op de typemachine belandt, kijkt zij terug op haar leven. “Bij Borremans krijg je het gevoel dat de personages weten dat ze van verf zijn en onlosmakelijk verbonden zijn met hun uitgekaderde wereld. Ze zitten erin gevangen en ze zijn vrij – in de zin van onbenaderbaar, niet te beroeren door ons, die niet van verf zijn – toch?” (3)
2.Michaël Kumpfmuller, Bericht aan allen, Manteau, 2008 (oorspronkelijk titel Nachtricht an Alle). Cover: Borremans, The journey. Een ontluisterend portret van een politicus die niet alleen machteloos staat tegenover de maatschappelijke ontwikkelingen, maar ook tegenover de gebeurtenissen in zijn eigen leven. “Ik ben wild van het werk van Borremans. Ik wou The Journey per se op het omslag omdat het perfect uitdrukt waarover mijn roman gaat: een politicus die van op een afstand naar het gewoel in de samenleving kijkt.” (4)
3.Hugo Claus, De verwondering, De Bezige Bij, 19de druk 2010 (1ste druk 1962). Cover: Borremans, Het schort. Een leraar laat zich het hoofd op hol brengen door oud-nazi’s en wordt daarna wegens zijn vreemde gedrag in psychiatrische instelling opgesloten
4.Thomas Claus, Lucas Somath, De Bezige Bij Antwerpen, 2010. Cover: Borremans, Hornet. Lucas Somath is een jonge veertiger die opgesloten zit in een beklemmende wereld vol existentiële dilemma’s. Hij tracht zichzelf al jaren te beschrijven in een boek die hij maar niet kan voltooien. “Zelden heb ik in een oeuvre de bedrieglijkheid van de voorstelling zo geraffineerd en treffend verbeeld gezien. Hij geeft op een uiterst sobere manier uitdrukking aan een wereld waarin diepe ernst en zalvende ironie elkaar verrassend kruisen.” (5)

5.Guido De Bruyn, Apenverdriet, P Uitgeverij, 2010. Cover: Borremans, z.t., is een ontwerp dat terugkeert in de video Weight. Gedichten. Deze dichter komt uit Asse, is regisseur bij Canvas en vertaler van oa de Sonnetten van Shakespeare.
6.Franz Wright, Kindertotenwald, Knopf Doubleday Publishing Group, 2004. Cover: Borremans, Sleeper. Deze dichter ontving in 2004 de Pulitzer Price. Wright was helemaal weg van Sleeper. De beeldentaal van Borremans zou zich uitstekend verhouden met de surrealistische, soms vredige, soms wrede herinneringen aan zijn kindertijd die hij in prozagedichten beschrijft.(6) Nog niet vertaald.

7.Mark Kinet e.a., Psychoanalyse en cultuur 2: Het nieuwe onbehagen in de cultuur, Garant, 2011. Cover: Borremans, Pupils. Ruim tachtig jaar geleden verscheen Freuds essay Het onbehagen in de cultuur. De boodschap was nogal pessimistisch: “Het oogmerk dat de mens gelukkig is, komt in het plan van de schepping niet voor.” Freud beklemtoonde herhaaldelijk het transhistorisch karakter van dit onbehagen dat is toe te schrijven aan onbewuste schuldgevoelens als onvermijdelijk nevenproduct van de cultuur. En hoe zit het nu? Met bijdragen van o.a. Joke J. Hermsen en Paul Verhaeghe.
8.Erik Robert e.a., Afasie (z)onder woorden. Diagnostische en therapeutische ontwikkelingen, Garant, 2012. Cover: Borremans, Cerebral Office
(1) www.galerie.net
(2) met dank aan dhr. Wim Orban die me de acht titels doorgaf
(3) www.galeries.nl (Florette Dijkstra is zelf ook beeldend kunstenaar)
(4) www.demorgen.be: artikel “Critici hebben emmers vol drek over me uitgestort
(5) Nieuwsblad, 12 maart 2010, auteur Karel Van Keymeulen
(6) www.flandershouse.org, 17 augustus 2011

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in boekenkunst met de tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *