Diane Ackerman: Antonina’s dierentuin (verslag van de bijeenkomst in Roosdaal door Mieke Massaer)

‘Een held kun je maar één keer zijn, een lafaard moet je een leven lang elke dag zijn’
Antonina’s Dierentuin vertelt het waargebeurde verhaal over Jan Zabinska en zijn vrouw Antonina, die honderden Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog uit handen van de nazi’s wisten te houden door hen tijdelijk onderdak te bieden in de verlaten dierenkooien in hun dierentuin.

In 1929 wordt zooloog Jan Zabinski directeur van de dierentuin in Warschau die hij beheert met zijn verloofde Antonina. Getrouwd in 1931 wordt Antonina door haar rechtvaardigheidsgevoel en liefde voor mensen en dieren de spil waarom het in de dierentuinvilla draait: wie wat mankeert, wordt opgevangen. Na de Duitse inval in Polen in september 1939 zit Jan in het ondergrondse Poolse leger en duiken regelmatig mensen bij hen onder. Als in 1942 de Duitsers systematisch de Holocaust gaan uitvoeren, nemen de Zabinski’s steeds meer joden op. Na de bevrijding van Warschau door de Russen in januari 1945 hebben ze +/- driehonderd joden het leven gered, met veel gevaar voor eigen leven.

De Amerikaanse auteur (1948), met twee Poolse grootouders, is het bekendst door bestsellers over biologieonderwerpen, o.a. ‘Reis door het rijk der zinnen’. Ook in dit bijzondere, heel indringende boek speelt biologie een grote rol (de dieren en Nazi-genetica). Daarbij wordt het verhaal van de Zabinski’s goed in de context van de oorlog geplaatst.

De beschrijving van Antonina’s belevenissen in en om de Warschause dierentuin leest als een roman, maar is gebaseerd op feiten en bronnen. De schrijfster gebruikte onder andere de autobiografie van de hoofdpersoon, gebaseerd op haar dagboeken en losse aantekeningen uit de oorlogsjaren. Zo krijgen we niet alleen een beschrijving van achtereenvolgende gebeurtenissen voorgeschoteld, maar lezen we ook de gedachten en gevoelens van Antonina waardoor het verhaal meer tot de verbeelding spreekt. De schrijfster wil ons meenemen naar de oorlogsjaren en doet dat onder andere ook door kleine details uitvoerig te beschrijven. Soms schiet ze daarin door, wanneer ze bijvoorbeeld een lange opsomming geeft. Dergelijke irrelevante, oninteressante details vormen slechts overbodige opvulling en leiden af van dit verder zo mooie, boeiende verhaal.
Afgeleid van de hoofdlijnen word je ook door de historische achtergrondinformatie die verwerkt is door de schrijfster, maar dan voornamelijk in positieve zin. Erg leuk beschreven zijn de avonturen van en met de dieren in de villa. Tezamen vormen deze componenten een boeiend, heel divers oorlogsverhaal.

Als lezer moet je echter wel open staan voor een toch wat geromantiseerde vorm van geschiedschrijving, waarin het overbrengen van sfeer en emoties belangrijker is dan het reconstrueren van de feiten. De nuchtere, kritische lezer zal hier en daar zijn wenkbrauwen fronsen en zich voor de historische feiten moeten richten tot de wetenschappelijke publicaties die in de bibliografie worden genoemd. Meestal zijn die echter wat droger van stof en minder meeslepend geschreven dan dit boek.

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online. Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!
Dit bericht is geplaatst in bibliotheek Roosdaal met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *