Ilja Leonard Pfeijffer: La Superba – (verslag van Christel en Sonja van de leeskring van Halle)

la superbaEen korte weergave van de inhoud van het boek, prachtig samengevat door Christel
Pfeijffer toont zich in deze meerstemmige roman een meesterverteller die zich opstelt als een geschiedkundige, een fantast, een hoerenloper, een Bourgondiër, een begenadigd gids, een filantroop – als het gaat om weggeven van prosecco’s en biertjes – en natuurlijk wat hij zelf is: als dichter/schrijver.

De hoofdpersoon in La Superba is namelijk ene Ilja Leonard, soms wel Leonardo genoemd en veel later Giulia.

Pfeijffer schetst Genua als een labyrintische stad en bij het lezen van al die via’s, piazza’s en palazza’s waarlangs de schrijver je probeert te loodsen, begint het al te duizelen. Het is duidelijk, zonder gids verdwaalt de argeloze bezoeker in de met ratten, hoeren en travestieten vergeven steegjes en is de kans groot dat hij ten prooi valt aan Marokkaanse bendes.

Het verhaal begint als Ilja struikelt over een been, mooi haarloos gevormd en nog verpakt in een hoerige kous. Hij neemt dit been mee naar huis en fantaseert daar de rest van het lichaam bij. Hij gaat zelfs zover dat hij het been gaat bezitten. Om de verdenking van een misdaad te ontlopen en ook wel om de stank van ontbinding uit zijn appartement te krijgen ontdoet hij zich van het object. Vervolgens zwijgt Ilja 300 pagina’s over dit been totdat hij in het slotakkoord bij toeval kennis maakt de eigenaar ervan. Met verstrekkende gevolgen!

De schrijver zelf is in Genua op zoek naar het mooiste meisje van de havenstad. Hij vindt haar, maar zal haar niet bereiken en als dit veel later toch vluchtig gebeurt, mondt dit uit in de treurigste geslachtsgemeenschap ooit beschreven. (en geslachtsgemeenschappen worden beschreven in dit boek!)

De roman bevat twee prachtige intermezzo’s waarin Pfeijffer twee personen ontmoet die zich bevinden aan de zelfkant van het leven.

De rijke alcoholist Don die uit het noordwesten van Europa naar Genua is gekomen om zich langzaam dood te drinken en

de Senegalees Djiby, een bootvluchteling die uit economische noodzaak de mensonterende overtocht per rubberboot heeft gemaakt.

Er is een schrijnende tegenstelling tussen de twee: Don, de rijke, werkt naar zijn dood toe en Djiby, de arme, probeert te overleven. Opvallend is de houding van de schrijver. Hij omarmt Don de fabulist en laat Djiby vallen als deze een beroep op hem doet. Ilja heeft immers zijn ontluisterend verhaal al aangehoord. Er is geen ruimte voor empathie. De tegenstelling tussen de blanke en de zwarte.
Thema’s
• Invloed van drank op schrijven
• Migratie en vluchtelingenproblematiek : zeer actueel, wint aan actualiteitswaarde
o Februari 2013 – Lampedusa – hoe kon hij het weten?
o Als blanke migrant naar Italie, een B&B, pottenbakken?
o Paralellen
o Verschillende soorten migratie Noorden (blank) tov Zuiden (zwart) – acceptatie
o Ratten verdelgen
o Uitbuiting van de vluchtelingen

• Vrouwvriendelijk / manvriendelijk – travestiet (het vrouwelijke in de man)
• Genua – kon het ook om het even welke andere stad met haven hebben in Italië (de pest – het zwarte)
• Clichés? De maffia – het corrupte Italië- de toeristen
• Intuitie – ratio
• Tegenstelling Nederland – Italië : In Nederland valt er niets nieuws meer te ontdekken, niets verrassend. Genua is verrassend. Ook de brieven naar zijn zogenaamde vriend: hierdoor creëert hij afstand tot Nederland.
• Spiegelingen – de bar met de spiegels

En nu aan de hand van de nota’s van Sonja nog wat meer over auteur, inhoud en structuur van het boek

Ilja Leonard Pfeijffer is bij ons niet zo gekend als in Nederland. Na een fietsreis naar Rome keert hij terug naar Genua, de stad die zijn hart gestolen heeft. Het boek is dan ook een ode aan Genua, La Superba wat betekent : de hoogmoedige. Genua neemt maar geeft niets terug. Pfeijffer won er de Libris Literatuurprijs mee en de Inktaap, een prijs die in Nederland door scholieren wordt toegekend. Pfeijffer is klassiek geschoold en docent aan de Universiteit van Leiden. Hij won onlangs de VSB poëzieprijs.
Bij een rondvraag van onze lezers bleken 10 mensen het boek als positief ervaren te hebben en 4 zijn niet verder gekomen dan de eerste 50 bladzijden. Enkele trefwoorden die vaak terugkomen bij de rondvraag: briefstijl, fantasie, rijke taal, choquerend, ( soms te veel) herhalingen, spiegelingen, marginaliteit, hoogmoedig, milde ironie, humor, barokke omgeving, kruisvaarders, schoftig, vunzig boek … heel veel verschillende reacties maar algemeen kan je dit samenvatten als een vunzig maar mooi geschreven boek is. De auteur lijkt zich op het eind echter te verliezen in zijn fantasie.
Stijl en structuur
Pfeijffer speelt een literair spel met zijn lezers. Hij speelt met het beeld dat men over hem heeft. De ik-verteller draagt de naam van de schrijver. Je kan je afvragen hoeveel er van Ilja echt in de Ilja van het boek zit. Het is een boek van impressies en je kan je terecht afvragen welke dingen waar zijn of niet niet. Er is evenwel goed nagedacht over de opbouw van het boek.

Elk kort hoofdstuk heeft zijn doel en valt samen met de prachtige ontknoping.

Het valt ook op dat de intermezzo’s telkens een mooi afgerond verhaal bevatten met veel hoop in het begin maar waarbij het uiteindelijk toch niet lukt. Er is een scherpe tegenstelling tussen het verhaal van Don (intermezzo 1) en dat van Djiby (intermezzo 2). Beiden hebben dezelfde initialen DPS .
Don is een kleurrijke figuur die echt in Genua geleefd heeft (gestorven in oktober 2015) , ook al lijkt hij compleet verzonnen. Hij spreekt geen Italiaans en is de attractie van het plein.. als je geld heb en blank bent, kan je meer.
Hiertegenover staat Djiby: hij is met veel moeite naar Europa gekomen, wil Italiaans spreken maar wordt niet aanvaard. Men kan hier letterlijk van een zwart-wit tegenstelling spreken. Migranten kunnen naar hun familie toe geen gezichtverlies lijden. Zij houden zelf een vals beeld in stand. (Vergelijk: De Marokkaan die in Europa een Mercedes huurt om in zijn thuisland te bewijzen dat hij het hier gemaakt heeft)
Opbouw van het boek rond het theater in het midden ( de ” opera buffa” – 3 delen en 2 intermezzi)
Arrogantie (‘gebrek aan zelfvertrouwen is iets wat ik niet heb’), voelt zich superieur, is eigenlijk een luxe-immigrant, vlucht uit de realiteit. Passage p . 276 over illusie.
Mooie citaten
Pag 276.
Pag 38. : Dit is Campo Pisano , een perfecte naam in eufonisch opzicht, een volmaakt huwelijk van klank en ritme [….] De opeenvolging van het bisyllabische en trisyllabische woord gehoorzaamt aan das Gesetz der wachensenden Glieder en creëert een charmant woordeinde ….. Hier hangt Pfeijffer duidelijk de schrijver uit : dit is een pose waarmee hij zijn imago wil bevestigen
Pag 80. Hfst 30
Pag 201. De hitte was meedogenloos. De zon hing als een trillende koperen gong boven de stad. In de stegen klonk haar galm nog steeds oorverdovend. Het zilte zweet droop van de grijze muren. Het plaveisel zuchtte onder elke zeldzame zuchtende voet….
Extra dimensies in het boek
A.F.T. Vanderheijden verwijzing (= moeras en plaveisels)
‘Ben jij zo dom of ben ik zo slim’ : verwijzing naar Louis van Gaal
Mooie verwoording : het kasteel van Kafka = de administratie in Italië

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in bibliotheek Halle met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *