Amos Oz: Judas (leeskring Halle, verslag Ilse en Sonja)

Judas / Amos Oz – leeskring Halle – verslag van Christel
Halle, 2 oktober 2017
16 deelnemers, inclusief Ilse en Sonja (13 dames – 3 heren)

Achtergrond van het boek
In “Judas” (Hebreeuwse originele titel “Het evangelie volgens Judas”) bespreekt Amos Oz de problematiek van Israël, Palestina en de Joodse Staat. Hiervoor maakt hij gebruik van een romanvorm waarin verhalende en essayistische hoofdstukken in elkaar verweven zijn.

Auteur
Oz is geboren op 4 mei 1939 in Jeruzalem als Amos Klausner. Op zijn vijftiende verlaat hij de rechts nationalistische milieu van zijn vader (zijn moeder had drie jaar eerder zelfmoord gepleegd), verandert zijn achternaam van Klausner in Oz en gaat in een linkse kibboets wonen.
Hij ontwikkelde zich tot een internationaal gelauwerde schrijver van romans, verhalen, essays en een veelgeprezen autobiografie, ‘Een verhaal van liefde en duisternis’

Zijn boeken gaan steeds over het thema joden, joodse staat, Israël, Palestina.

Oz beschrijft de wereld die hij meemaakt, de situaties die daar actueel zijn. Als Westerse lezer zien wij enkel de joden in Antwerpen met pijpenkrullen (mannen) en pruiken (vrouwen) en kosjer eten.
In interviews en bij openbare gesprekken stelt hij zich steeds zeer gematigd en verzoenend op. Hij wil een genuanceerde communicatie tussen Israël en de Arabische Wereld.

Oz schrijft mooi en verdient de Nobelprijs. Dit boek is een ideeënroman. De persoonlijke visie van de auteur wordt verdeeld over de verschillende personages. Hij is een gematigd man, een verzoener en geen havik. Alle personages staan voor een idee. Hij beschrijft hoe de onderlinge band tussen de personages: hoe ze naar elkaar toegroeien of uit elkaar groeien. De meerwaarde van dit boek wordt getoond op het moment dat er iets gebeurt met die ideeën, nadat de zoon van Walt vermoord wordt en ondanks het feit dat vader en schoonvader tegenovergestelde ideeën hebben. De kracht van een goede verteller is dat hij een thematiek goed kan overbrengen.

Andere gelijkgestemde auteurs, die schrijven over ongeveer dezelfde thema’s zijn
– Grossmann (‘een vrouw op de vlucht voor een bericht’)
– Margot Vanderstraten / Mazzel tov : mijn leven als werkstudente bij een orthodox-joodse (literair non-fictie over de joden)

Korte inhoud
Jeruzalem, de winter van 1959. Een student, Sjmoeël Asj besluit zijn studie (scriptie) af te breken. In die tijd verlaat zijn vriendin hem en blijkt dat zijn ouders hem niet meer financieel kunnen ondersteunen. Hij wil Israël verlaten en net op dat ogenblik ziet hij een advertentie die hem de mogelijkheid geeft om toch te blijven. Hij mag echter niemand vertellen wat hij doet en waar hij is.
Hij komt terecht in het huis van een oude man, Gersjom Wald. ’s Avonds leest Sjmoeël hem voor; ze spreken over het zionisme en het conflict tussen de joden en de Arabieren. Ze praten kortom over God en de wereld. In het huis van de oude man ontmoet Sjmoeël ook de ondoorgrondelijke Atalja Abarbanel. Een vrouw die hem met haar schoonheid en charme maar ongenaakbaarheid weet in te pakken. Langzaam weet hij het geheim van de relatie tussen Gersjom en Atalja te ontrafelen.

Rondvraag
Wat heeft u gevonden van het boek en welke thema’s blijven hangen?
– Het is een boek waar filosofie, romantiek en de waargebeurde thema’s van Joden en Israël samen evolueren. Gelukkig dat de romantiek en de filosofie er zijn om verder te willen lezen in het boek. Door je hier doorheen te bijten krijg je prachtige literatuur mét net dat extra meer over wereldthema’s. Poëtisch – filosofisch – humor – verhalen en mooie vergelijkingen – het puffertje als rode draad – maar ook zeer cassant tegenover de joden in een zeer schrijnend contrast.
– Schitterend literair talent
– Essays en roman: verfrissend en knap geschreven – heel wat opzoekwerk gedaan om bepaalde hoofdstukken en verwijzingen beter te kunnen begrijpen.
– De symboliek van de verrader, de vernieuwer
– Amos Oz – meerwaarde schrijver, schitterende strijd, thema van de verrader
– Jodendom, hoofdstuk 43 – Palestina en de Joden
– Heeft interesses getriggerd – wil meer weten over Joden en de thematiek Palestijnse Staat. Gaat in Jodenbuurt Antwerpen rondleiding volgen
– Joods humor – zelfbespotting
– Een van de betere boeken van de leeskring (fictie en non-fictie verweven)
– Sfeer en spanning (tussen de oude vader, de schoondochter en de student) – het leven van de gekwelde mensen – er is liefde maar geen warmte – sfeer oproepen – hoe de auteur geuren beschrijft – beeldspraak
– Israël, Palestijnen en Arabieren
– Humor en mooie beeldspraak
– Boek om je in terug te trekken
– Thema’s: eenzaamheid, trouw, respect, verdraagzaamheid
– Standpunt over Judas
– Het open einde – wat moeten we daarmee?
De kracht van een goed schrijver is dat hij thema’s naar boven kan brengen zonder dat je je in de details hoeft te verliezen.

Een aantal uitgewerkte thema’s

DE VERRADER = hoofdthematiek
Hfst 45 – p 315-316
– Cfr. De Gaulle in Frankrijk – Abraham Lincoln – Hitler – Ben Goerion – mijn ouders en zus
– Judas – jude – jood (per definitie slecht?)
– + filosofisch p. 321 Fidel Castro en Jean Paul Sartre (belang van de rode revolutie in China)
– De vijgenboom (beeldspraak)
– Touw vasthangen in de boom
– Judas perspectief – zonder het aspect van de verrijzenis (Christen) – de joden hebben Christus niet vervolgd – Na het Vaticaans Concilie ’60 werden de Joden niet meer als de moordenaars van Jezus beschouwd
– Cfr. Duitsland – 7 kerken noemen joden zwijnen
– De apostelen waren arme vissers – Judas was landeigenaar – waarom zou hij Christus willen ombrengen voor geld – omgerekend 600€ waard
– Ook Oz zelf wordt door de ultra-orthodoxen als een verrader gezien, nochtans kiest hij geen partij.

ISRAEL
Hfst 25 – p137
De existentiële problemen van de staat Israël – actuele passages naar wereldvragen vandaag
Gematigde en verzoenende visie van Amos Oz

DE DREMPEL
De val over de drempel is de doorstart van het verhaal. De drempel komt meerdere keren voor in het verhaal, er naar verwijzend in het begin en nadien valt hij erdoor. Breekt zijn been, gaat een andere rol spelen in de driehoek Gersjom/Atalja/student. Dit voorval is voor Atalja ook het eind van zijn opdracht. Ze heeft op dat moment ook alles gegeven en gekregen wat ze van hem wou.

HERHALINGEN
– Sjmoeël valt in hetzelfde patroon – kan thuis geen vriendjes ontvangen in zijn kamer – in het huis van Atalja en Gersjom mag dat ook niet
– Atalja deed hetzelfde met 3 studenten voordien
– Vijgenboom
– De satirische karikatuur van de jood – 25-jarige student – babypoeder en een puffer (astma)
– De drempel
– Goulash eten
– De dame brengt iedere avond eten (rustpunten)
– ‘ik ga de vissen eten geven’

SJMOEËL – ATALJA – GERSJOM : de ontwikkeling van de drie personages doorheen het boek
STERKE VROUW Atalja?
Dicteert de wet – ondergedoken na de ballingschap, geen goede verstandhouding met de vader
Iedere student die langskwam passeerde hetzelfde traject – verliefd worden – gepakt worden – verstoten worden
Ze is verbitterd – haar beroep is detective – duister ???
SJMOEËL
Oude student – 25j – saaie persoon- loser
Vriendin gaat weg
Burgerlijke wereldverbeteraar? In het huis met zijn eigen ideeën geconfronteerd (de man Gersjom zoveel mogelijk tegenspreken – interesse – mening veranderen)
Als de ouders en de zus brieven schrijven dan zijn het meestal beschuldigingen – de ouders zitten vast in het verleden, de zus verwijt hem gebrek aan initiatief
Atalja en Gersjom uitgespuwd door de maatschappij. Is zij detective? – ze kiezen zelf voor het isolement – worden als verschoppeling aanzien.
Op het eind van het boek krijgt Sjmoeël inzichten bij de bedenkingen van de oude man: zijn interventies worden langer.

Is de titel passend voor het boek? Wat vinden we van de kaft
Oorspronkelijke titel is ‘Evangelie volgens Judas’
Op de kaft staat een foto van een filmster van de jaren ’50 – het is duidelijke een commerciële kaft want Oz’ andere werken hebben een soort identieke kaft (zwart/wit foto van een vrouw- continuïteit)

Over Ann Vandamme

begeleidde al leesgroepen toen zij nog geen website had. Sinds 2007 plaatst zij alle leesgroepwerkbladen op het net. Ondertussen vist zij regelmatig werkbladen op uit haar papieren archief en zet die ook online.
Vroeger werkte zij in een boekhandel, later in een uitgeverij en sinds 2014 is zij bibliothecaris van Pepingen, in het hart van het Pajottenland. De bibliotheken van de regio Pajottenland en Zennevallei werken nauw samen, en ook de verschillende leesclubs organiseren vaak een gemeenschappelijk evenement. Het logische gevolg is dat al deze leesclubs ook op deze blog een plaats krijgen. Veel leesplezier!

Dit bericht is geplaatst in bibliotheek Halle met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *